Tebliğ

Resmi gazete tarih no:27 Ocak  2006/26062

Dış Ticaret Müsteşarlığından:

İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ

(Tebliğ No:2006/1)

BİRİNCİ KISIM

Genel Bilgi ve İşlemler

Soruşturma

Madde 1 - SASA Dupont Sabancı Polyester Sanayi A.Ş. (SASA) tarafından yapılan başvuru üzerine, Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı (Tayvan), Güney Kore, Malezya, Endonezya ve Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) menşeli “78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olan poli(etilen tereftalat)” (PET cips) için 09/12/2004 tarih ve 25665 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2004/28 sayılı Tebliğ ile başlatılan  ve Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen  damping soruşturması tamamlanmıştır.

Yerli üreticinin unvanı, 01/04/2005 tarihinde “Advansa Sasa Polyester Sanayi A.Ş.” olarak değişmiştir.

Kapsam

Madde 2 - Bu Tebliğ, 4412 sayılı Kanunla Değişik 3577 Sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, (Kanun) 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) ile 02/05/2002 tarihli ve 24743 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe Ek Madde Eklenmesine Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülen damping soruşturması sonuçlarını içermektedir.

Bilgilerin toplanması ve değerlendirilmesi

Madde 3 - Soruşturma açılmasını müteakip, söz konusu ürünün bilinen yerli üreticisine, Müsteşarlıkça tespit edilen ithalatçılarına, Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı, Güney Kore, Malezya, Endonezya ve ÇHC’de yerleşik bilinen ihracatçılarına ve anılan ülkelerde yerleşik diğer ihracatçılara erişilebilmesini teminen soruşturmaya taraf olan yedi ülkenin Türkiye’deki Büyükelçiliklerine veya temsilciliklerine soru formları gönderilmiştir.

Tarafların soru formunu yanıtlamaları için posta süresi dahil 37 gün süre tanınmıştır. Tarafların süre uzatımı yönündeki makul talepleri ise karşılanmıştır.

Yerli üretici, soru formuna usulüne uygun şekilde yanıt vermiştir. Ayrıca, soruşturma süresi boyunca Müsteşarlık ile işbirliği içinde olmuş ve gerektiğinde talep edilen ilave bilgi ve belgeleri temin etmiştir.

Soruşturma açılması sırasında yapılan inceleme neticesinde, soruşturma konusu PET cipsin, bir başka cips tipi olan tekstil cipsi tarifesinden de ithal edildiği tespit edildiği için, her iki ürün tipini de ithal eden tüm ithalatçı firmalara soru formu gönderilmiştir. Kendilerine soru formu gönderilen 36 ithalatçı firma “ithalatçı soru formu”na cevap vermiştir. Bu firmalardan 15’inin soruşturma konusu PET cipsi, soruşturmaya konu ülkelerden ithal ettiği anlaşılmıştır.

“Üretici-ihracatçı soru formu”na cevap veren ve soruşturma süresince işbirliği halinde bulunan üretici-ihracatçı firmalar ülkeler temelinde aşağıda belirtilmektedir.

a)     Hindistan: South Asian Petrochem Limited, Futura Polyester Ltd., Elque Polyester  Ltd.

b)    Tayland: Bangkok Polyester Public Company Limited, Indorama Polymers Public Company Ltd.

c)     Çin Tayvanı: Shinkong Synthetics Fibers Corporation, Nan Ya Plastics Corporation, Far Eastern Textile Ltd.

d)    Malezya: MPI Polyester Industries Sdn Bhd, Hualon Corporation (M) Sdn Bhd.

e)     Endonezya: PT SK Keris, PT Indorama Synthetics Tbk.

f)     ÇHC: Far Eastern Ind. (Shanghai) Ltd.

Güney Kore’den ise işbirliğine gelen üretici-ihracatçı firma olmamıştır.

Diğer taraftan, Hindistan’da yerleşik Reliance Industries Ltd. firması soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracat yapmamış olmakla birlikte, zarara ilişkin olarak değerlendirmede bulunmak istediğini ifade etmiştir. Çin Tayvanı’nda yerleşik ama soruşturma döneminde Türkiye’ye ihracatı olmayan firmalardan Tuntex Distinct Corporation firması soru formuna cevap vermiş, Hualon Corporation Taiwan firması da soruşturmaya ilişkin görüşünü bir yazı ile  iletmiştir. Ayrıca, Tayland Dış Ticaret Dairesinin, soruşturmaya ilişkin görüşleri alınmıştır.

Diğer taraftan, Gaziantep Sanayi Odası, soruşturma konusu ürün kullanıcılarının soruşturmaya ilişkin görüşlerini iletmiştir.

Yerinde doğrulama soruşturmaları

Madde 4 - Yönetmelik’in 21 inci maddesi çerçevesinde Adana’da yerleşik şikayetçi firma ile Hindistan’da yerleşik South Asian Petrochem Limited, Elque Polyester Ltd.; Tayland’da yerleşik Bangkok Polyester Public Company Limited, Indorama Polymers Public Company Ltd.; Çin Tayvanı’nda yerleşik Nan Ya Plastics Corporation, Far Eastern Textile Ltd.; Malezya’da yerleşik MPI Polyester Industries Sdn Bhd, Hualon Corporation (M) Sdn Bhd.; Endonezya’da yerleşik PT SK Keris ve PT Indorama Synthetics Tbk. üretici-ihracatçı firmaları nezdinde yerinde doğrulama soruşturmaları gerçekleştirilmiştir.

İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi

Madde 5 - Soruşturma açılmasını müteakip, soruşturma konusu ülkelerin Büyükelçiliklerine veya temsilciliklerine ve bilinen üretici-ihracatçı firmalara şikayetin gizli olmayan metni ve soruşturma açılış Tebliği gönderilmiştir. 

Ayrıca, ilgili taraflardan alınan bilgi ve belgelerin gizli olmayan özetleri de talep eden bütün ilgili tarafların bilgisine sunulmuştur.

Soruşturmanın açılmasını müteakip, Ambalaj Sanayicileri Derneği’nden (ASD) gelen talep üzerine, anılan Dernek temsilcileri ile bir dinleme toplantısı düzenlenmiştir.

Öte yandan, Tayland’da yerleşik Indorama Polymers Public Company Ltd. firması ve Endonezya’da yerleşik PT Indorama Synthetics Tbk. firması ile talepleri üzerine ayrı ayrı dinleme toplantıları düzenlenmiştir.

Yönetmelik’in 25 inci maddesi uyarınca, soruşturmanın ilgili taraflarına soruşturma sonucundaki belirlemelere esas teşkil eden verileri içeren nihai bildirimler gönderilmiş ve karşıt görüş ve değerlendirmelerini iletmeleri için makul bir süre tanınmıştır.

Nihai bildirimin ilgili taraflara gönderilmesini müteakip, tarafların görüşlerini sözlü olarak ifade edebilmelerine imkan vermek amacıyla dinleme toplantıları düzenlenmiştir. Bu bağlamda, South Asian Petrochem Limited, Hualon Corporation (M) Sdn. Bhd.,  Far Eastern Ind. (Shanghai) Ltd., PT SK Keris, PT Indorama Synthetics Tbk. ve Indorama Polymers Public Company Ltd.  firmaları ile dinleme toplantıları düzenlenmiştir. Ayrıca, talep üzerine düzenlenen toplantıda, bazı ithalatçı firmalar ile preform üreticilerinin nihai bildirime ilişkin görüşleri dinlenmiştir.

Soruşturma dönemi

Madde 6 - Damping belirlemesi için, 01/07/2003–31/03/2004 tarihleri arası soruşturma dönemi (SD) olarak kabul edilmiştir. Zarar belirlemesi için ise, veri toplama ve analiz için 01/01/2001-31/03/2004 arasındaki dönem esas alınmıştır.

Tayland Dış Ticaret Dairesi’nin seçilen SD’ye ilişkin itirazları olmuş ve belirlenen SD’nin Dünya Ticaret Örgütü Anti-Damping Anlaşması (Anlaşma) Madde 5.8 hükmüne aykırı olduğunu iddia etmiştir. Ancak, soruşturma dönemi Anlaşma’nın ilgili hükmü olan Madde 2.2.1, dipnot 4 göz önüne alınarak belirlenmiştir.

Soruşturma konusu ürün ve benzer ürün

Madde 7 - 3907.60.20.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) altında sınıflandırılan soruşturma konusu PET cips, polimerin genel yapısı teraftalik asit (PTA) ile etilen glikolun (MEG) esterleşmesi ile veya etilen glikol ile dimetil tereftalatın reaksiyonu sonucu elde edilen polimerlerdir. Enjeksiyon ve çekim (ekstruzyon) teknikleriyle kurutma, eritme, kalıplama, gerdirme ve şişirme aşamaları sonucunda katı ve sıvı gıda ambalajına uygun olarak preform, şişe ve plaka üretiminde kullanılmaktadır.

                PET cips, 78 ml/g veya daha fazla viskozitesi olan ve bu değer 0,7 dl/g veya daha yüksek intrinsic viscosity numarasına tekabül eden maddedir. PET cipsin kalitesi makromolekül uzunluğuna göre (moleküler ağırlık) değişmektedir. Bu değer de viskozite numarası (VN-viskozite katsayısı) veya intrinsic viskozite (IV) olarak hesaplanmaktadır. VN hesaplaması, Uluslararası Standart ISO 1628/5 ve Alman Ulusal Standardı DIN 53728’de tanımlanmıştır. Buna göre VN genel olarak, 0,005g/ml rezin solusyonunun fenol/1.2-diklorobenzen (kütle olarak 50/50) içerisinde ve 25 ^oC’daki akış zamanının ölçümünü ifade etmektedir. IV için ise uluslararası veya ulusal bir standart bulunmamaktadır. IV sadece, sanayi tarafından kullanılan  dahili bir yöntemdir. IV hesaplaması, yoğunluk ile nispi viskozite fonksiyonu olan deneysel denklemle (Billmeyer) yapılmaktadır. Bu şekilde hesaplanan VN ve IV arasındaki deneysel korelasyona göre VN 78 ml/g, IV 0,7’ye tekabül etmektedir.

                Ayrıca, polyester elyaf üretimde kullanılan diğer bir polietilen tereftalat türü daha bulunmaktadır. Bu iki türün üretim süreçleri belli bir safhaya kadar aynıdır. Her ikisi de PTA ile MEG’in esterleşmesi ile üretilmektedir. İki türü birbirinden ayıran nokta, üretim sürecinde ortak safha olan devamlı polimerizasyonun (Continuous Polymerization) ilk aşamasında kullanılan katkı maddeleri ile soruşturma konusu PET cipsin daha ileri bir safha olan ve IV değerini yükselten katı fazda işlem (Solid State Process-SSP) görmesidir. Her iki tür birbirinden vizkozite oranlarına göre ayırt edilmekte olup, viskozitesi 78 ml/g ya da IV numarası 0,7 dl/g’nin altında olan tekstil tipi polietilen tereftalat 3907.60.80.00.00 GTİP altında sınıflandırılmaktadır. Dolayısıyla, IV değeri, 0,7 dl/g’nin ya da viskozitesi 78 ml/g’nin altında olan polietilen tereftalat, bu soruşturma kapsamı dışındadır.

Ürünün kullanıcısı durumundaki sanayiciler, ihtiyaç duydukları PET cipsi ya doğrudan üreticilerden ya da PET cips ticareti yapan aracı firmalardan temin etmektedir. Dağıtım kanalları, yerli ve ithal ürünler için aynıdır.

Öte yandan, Yönetmelik’in 4 üncü maddesi çerçevesinde soruşturma konusu ülkelerden ithal edilen ürün ile yerli üretici tarafından üretilen ürünün benzer ürün olup olmadığı incelenmiştir. Anılan madde uyarınca benzer ürün, dampinge veya sübvansiyona konu mal ile aynı özellikleri taşıyan bir mal, böyle bir malın bulunmaması halinde ise benzer özellikleri taşıyan başka bir mal şeklinde tanımlanmaktadır. Bu bağlamda, yerli ve ithal ürünlerin “benzer ürün” olup olmadığı hususu tespit edilirken, öncelikle aynı özelliklere sahip olup olmadıkları, daha sonra da kullanım alanları ve özellikleri itibariyle benzer olup olmadığı hususu incelenmiştir. Bu incelemede ürünlerin fiziksel özellikleri ve kullanım alanları, birbirinin yerine geçebilme özellikleri, dağıtım kanalları, üretici ve tüketicinin ürünü algılamaları ve üretim süreci hususları değerlendirilmiştir.

Bu kapsamda yapılan değerlendirmeler sonucunda, yerli üretici tarafından üretilen ürünler ile soruşturmaya konu ülkeler menşeli ürünler arasında fiziksel özellikleri, ürün çeşitliliği ve kullanım alanları hususlarında ayrım yaratan herhangi bir farklılık gözlemlenmemiştir. İthalatçı bir firma, yerli üreticinin yalnızca maliyet açısından avantaj yaratan “fast reheated XT grade” maddesini üretemediğini belirtmiştir. Ancak, yapılan incelemede yerli üreticinin bu özellikteki ürünü de ürettiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yapılan incelemeler neticesinde, yerli üretim dalı tarafından üretilen PET cips ile soruşturma konusu ülkelerden ithal edilenlerin, teknik ve fiziki özellikleri, çeşitleri, dağıtım kanalları ve kullanım alanları itibariyle benzer özelliklere sahip olduğu ve soruşturmaya konu ülkelerden ithal edilen ürünlerin gerek birbirleriyle gerekse yerli üretim dalının ürünüyle doğrudan rekabet içinde olduğu, bu nedenle de benzer ürün olarak kabul edilebileceği anlaşılmıştır.

Soruşturma konusu ürün ile ilgili açıklamalar genel içerikli olup, uygulamaya esas olan GTİP ve karşılığı eşya tanımıdır.

İKİNCİ KISIM

Dampinge İlişkin Belirlemeler

Genel

Madde 8 - Güney Kore’den işbirliğine gelen üretici-ihracatçı firma olmamıştır. Bu ülke için soruşturma açılış aşamasında yer alan bilgiler kullanılmıştır.

ÇHC’den ise sadece Far Eastern Industries (Shanghai) Ltd. firması işbirliğine gelmiştir. Söz konusu firmadan, soru formuna verdiği cevaplara ilişkin eksikliklerin yanı sıra piyasa ekonomisi talebine ilişkin ilave bilgi ve belgeler istenmiştir. Firmanın piyasa ekonomisinde faaliyet gösterdiği yönündeki iddiasının incelenmesi sonucunda,

a) SD içerisinde yürürlükte bulunan Dış Ticaret Kanunu’nun 9 uncu maddesi çerçevesinde, firmanın üretim ve satışlarına ilişkin kararlarını doğrudan etkileyecek şekilde, ihracat ve ithalatını yapabileceği ürün yelpazesinde sınırlama bulunduğu,

b)  İlgili mevzuattaki açık hükümler çerçevesinde, üretimin temel girdilerinden olan işgücünün serbest dolaşımını engelleyecek şekilde düzenlemeler bulunduğu anlaşılmıştır. Söz konusu değerlendirme, işgücü arz ve talebinin piyasa koşullarında serbestçe karşı karşıya gelmesi ve işgücü ücretlerinin bu suretle piyasa koşullarında oluşması açısından önem taşıdığı,

c) SD içerisinde soruşturma konusu ürünün iç piyasada fiyatlandırılması üzerinde devlet kontrolünü öngören bir düzenleme bulunduğu,

tespit edilmiştir. 

Bu tespitler ışığında, ÇHC piyasa ekonomisi uygulayan bir ülke olarak kabul edilmemiştir. Öte yandan, Far Eastern Industries (Shanghai) Ltd. firması, nihai bildirim sonrasında  kendisinin piyasa ekonomisi koşullarında faaliyet gösterdiği iddiasını yinelemiş ancak, söz konusu iddialar yeterli delillerle desteklenmediğinden kabul edilmemiştir.

BİRİNCİ BÖLÜM

Normal Değer

Madde 9 - Yönetmelik Ek Madde 1 deki ölçütler çerçevesinde piyasa ekonomisi koşullarının geçerli olduğu kabul edilmediğinden, Yönetmelik’in 7 nci maddesi çerçevesinde, bu ülke için emsal ülke olarak alınan Çin Tayvanı’nda yerleşik olan ÇHC’den işbirliğine gelen Far Eastern Industries (Shanghai) Ltd. firmasının ilişkili olduğu Far Eastern Textile Ltd. firmasının aynı ürün tipine ilişkin üretim maliyetleri esasında oluşturulan normal değer temelinde belirlenmiştir.

Temsil testi

Madde 10 - Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükmü gereğince, menşe ülkenin iç piyasasında yapılan benzer mal satışlarının miktar bazında Türkiye’ye satışların %5’ini veya daha fazlasını oluşturduğu hallerde, yurt içi satışlar normal değerin tespit edilmesi için yeterli miktarda sayılmıştır. Bu testin olumlu sonuçlanması halinde normal değer, ihracatçı ülke iç piyasasında normal ticari işlemler çerçevesinde gerçekleşen satışlar esas alınarak belirlenmiştir. Aksi durumda normal değer, oluşturulmuş değer esasında belirlenmiştir.

Normal ticari işlem testi

Madde 11 - Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükümleri gereğince, soruşturmaya konu  firmalardan sağlanan bilgiler ışığında, menşe ülkenin iç piyasasındaki satışlarının normal değer tespitinde kullanılıp kullanılmayacağının belirlenmesi için varsa ürün tipleri bazında, yoksa genel olarak normal ticari işlem testi uygulanmıştır. Buna göre;

a) Benzer ürünün ağırlıklı ortalama net satış fiyatının ağırlıklı ortalama birim maliyetinin üzerinde olduğu durumlarda normal değer;

1) Birim maliyetin üzerindeki satışların maddenin toplam satışlarının %80’ini veya daha fazlasını oluşturması halinde, soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen tüm iç piyasa satış işlemlerinin (kârlı ya da kârsız) ağırlıklı ortalaması esasında,

2) Birim maliyetin üzerindeki satışların maddenin toplam satışlarının %80’inden daha azını oluşturması halinde ise soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen yalnızca kârlı iç piyasa satış işlemlerinin ağırlıklı ortalaması esasında

belirlenmiştir.

b) Benzer ürünün ağırlıklı ortalama net satış fiyatının, ağırlıklı ortalama birim maliyetinin altında olması halinde normal değer, oluşturulmuş değer esasında belirlenmiştir.

İç piyasa satışları temelinde normal değer

Madde 12 - Yönetmelik’in 5 inci maddesi hükmü gereğince, iç piyasa satışlarının esas alındığı hallerde normal değer, menşe ülkenin iç pazarında benzer ürün için normal ticari işlemler çerçevesinde bağımsız alıcılar tarafından ödenmiş olan veya ödenmesi gereken fiyatlar esasında belirlenmiştir.

Oluşturulmuş değer

Madde 13 - Oluşturulmuş değer, firmalardan temin edilen maddenin imalat maliyeti ile satış, genel ve idari (SGİ) gider rakamlarına makul oranda bir kârın eklenmesi suretiyle hesaplanmıştır.

Kâr Oranı

Madde 14- Oluşturulmuş normal değer hesaplamalarında esas alınan kâr oranı, Yönetmelik’in 6 ncı maddesi hükmü çerçevesinde, firmaların normal ticari işlemler çerçevesinde benzer ürün satışlarından elde ettikleri toplam kâr esasında hesaplanan ağırlıklı ortalama kâr oranıdır.

İKİNCİ BÖLÜM

İhraç Fiyatı

İhraç fiyatının belirlenmesi

Madde 15 - İhraç fiyatı, işbirliği yapan üretici-ihracatçı firmaların Türkiye’ye satışlarında fiilen ödenen fiyat esasında belirlenmiştir. İşbirliğinde bulunan üretici-ihracatçı firmanın olmadığı Güney Kore için ise, soru formuna cevap veren ithalatçı firma verilerinden yararlanılmıştır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Damping Marjları

Fiyat karşılaştırması

Madde 16 - Adil bir karşılaştırmanın yapılabilmesini teminen, normal değer ile ihraç fiyatı fabrika çıkış aşamasına getirilerek aynı ticari aşamada karşılaştırılmıştır.

Yönetmelik’in 10 uncu maddesi hükmü gereğince, normal değer ile ihraç fiyatını aynı ticari aşamaya getirme ve bu suretle adil bir karşılaştırma yapabilmek amacıyla, ilgili taraflarca ileri sürülen ve fiyat karşılaştırmasını etkileyen taşıma, paketleme, sigorta, ödeme koşulları, indirim, geri ödeme, banka masrafları vb. gibi hususlardan belgelendirilen, uygulanabilir ve haklı görülenler için ayarlamalar yapılmıştır.

Damping marjları

Madde 17 - Yönetmelik’in 11 inci maddesi hükmü çerçevesinde damping marjları, normal değer ile ihraç fiyatlarının ağırlıklı ortalamalarının veya ihraç işlemlerinin az olması durumunda işlem bazında karşılaştırılması suretiyle hesaplanmıştır. Ancak, ihraç fiyatının değişik alıcılar veya zaman süreleri bakımından önemli ölçüde farklılık gösterdiği hallerde, dampingin büyüklüğünün tam olarak ortaya konulabilmesi ve varsa gizli dampingin etkisiz kılınması için ağırlıklı ortalama normal değer ile işlem bazında ihraç fiyatı karşılaştırılmıştır.

Yönetmelik’in 26 ncı maddesi hükmü uyarınca, işbirliğinden kaçınmayı önlemek amacıyla, ülkeler bazında işbirliği yapan firmalar dışında kalanların damping marjları, işbirliğine gelen firmalar arasında en yüksek oranda damping tespit edilen firma esasında belirlenmiştir.

                Diğer taraftan, damping marjının belirlenmesinde kullanılan yöntem ile yapılan hesaplamalar, firma özel bildirimlerinde ayrıntılı şekilde gösterilmiştir.

Hindistan’da yerleşik üreticiler için damping marjı

Madde 18 - Hindistan’da yerleşik firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları aşağıda belirtilmektedir:

South Asian Petrochem Ltd.        % 14,26

Futura Polyester Ltd.                   % 18,82

Elque Polyester Ltd.                    % 15,77

Diğerleri                                        % 18,82

South Asian Petrochem Ltd. firması, nihai bildirime ilişkin yanıtında, ihracata yönelik birim statüsü sebebiyle PET cips bünyesinde kullanmakta olduğu hammaddeleri gümrük vergilerini ödemeksizin ithal edebildiğini, soruşturma konusu maddenin Hindistan içerisinde satılması durumunda ise PET cips bünyesinde kullanılan hammaddelere tekabül eden gümrük vergilerini telafi etmek amacıyla bir vergi ödemek zorunda olduğunu ifade ederek, bu durumun iç satış ve ihraç satışı arasında farklılığa neden olduğunu öne sürmüş ve bir ayarlama yapılmasını talep etmiştir.

Ancak söz konusu iddia, iç piyasada yapılan satışlarda ödenen gümrük vergisinin, ihraç edilen ve iç piyasada satılan malların üretim maliyetlerini farklılaştırıcı bir etkisinin bulunmaması ve iki fiyat arasında yapılan kıyaslamada anılan verginin dahil olmadığı fabrika çıkış aşamasındaki fiyatların kullanılması sebebiyle kabul edilmemiştir. Diğer taraftan, Türkiye’ye ve Hindistan’a satılan nihai malların bünyesinde ne kadar ithal ne kadar yerli hammaddelerin kullanıldığının tespitini tam olarak yapmak mümkün bulunmadığı da değerlendirilmiştir.

Ayrıca, nihai bildirimin firmaya özel kısmında ihraç fiyatlarına ilişkin ayarlamalar bölümünde yer alan gümrük vergisi ayarlaması (IDA) başlığındaki  ayarlamanın hesaba dahil edilmesi konusuna itiraz edilmiştir. Söz konusu itiraz çerçevesinde yapılan incelemede bahse konu ayarlama hesaplamalarda dikkate alınmadığından herhangi bir düzeltme yapılmamıştır.

Tayland’da yerleşik üreticiler için damping marjı

Madde 19 - Tayland’da yerleşik firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları aşağıda belirtilmektedir:

Bangkok Polyester Public Company Limited        % 26,57

Indorama Polymers Public Company Ltd.              % 12,77

Diğerleri                                                                  % 26,57

Indorama Polymers Public Company Ltd. firması, nihai bildirime ilişkin yanıtında damping marjının hesaplanması ile ilgili bazı hususlara itiraz etmiştir. Firma ilk olarak, Türkiye’ye satışlarında ithalatçı firma ile yaptığı anlaşma çerçevesinde, satış kontratında yer alan fiyatların geçici olduğunu ve satış sırasında hammadde fiyatlarında görülen artışın satış fiyatına sonradan yansıtıldığını belirterek, daha sonra yapılan tahsilatların ihraç fiyatına eklenmesini talep etmiştir. Buna karşılık firma nezdinde yapılan yerinde inceleme sırasında, firma yetkililerince adı geçen anlaşma çerçevesinde hazırlanan borç senetlerinin geç ödemeye ilişkin olarak düzenlendiği ifade edilmiş, yerel inceleme sonrasında öne sürüldüğü şekilde açıklama yapılmamıştır. Ayrıca, bu uygulamanın hammadde fiyatlarında düşüş yaşanması halinde de yapılacağı konusunda da yeterli bir açıklama alınamamıştır. Dolayısıyla, yerel inceleme sonrasında yeni geliştirilen bu iddia kabul edilmemiştir.

Firma ikinci olarak, yurt dışı satış işleminin, satışın yapıldığı tarihte geçerli olan döviz kuru üzerinden muhasebeleştirildiğini, bu nedenle yurt dışı satışlarında elde edilen tutarın banka hesabına yatırıldığı tarih ile satışın yapıldığı tarih arasındaki kur farkından kaynaklanan gerçekleşmiş kâr/zarar olabileceğini ileri sürmüştür. Bu çerçevede, firma Türkiye’ye satışlarında kur farkından elde ettiği gelirin ihraç fiyatına eklenmesini talep etmiştir. Ancak kur farkından kaynaklanan gelirin, satışı ve satış fiyatını etkileyen bir unsur olmaması gerekçesiyle firmanın ayarlama talebi kabul edilmemiştir.

Indorama Polymers Public Company Ltd. firması üçüncü iddiasında, amorf cips tedarik ettiği Asiapet firmasının anılan madde üretiminde kullanılan ithal hammaddeler için gümrük vergisi ödediğini, bunu da amorf cips satış fiyatlarına yansıttığını ileri sürmüştür. Bu çerçevede Indorama Polymers Public Company Ltd., yaptığı ihraç satışları üzerinden almaya hak kazandığı belirli oranda vergi iadesinin satış sırasında fiyatı etkilediğini iddia ederek, soruşturma döneminde Türkiye’ye satışlarında elde ettiği bu tutarların ihraç fiyatına eklenmesini talep etmiştir. Ancak, firma tarafından iddia edilen vergi iadesinin, yerinde inceleme sırasında incelenen belgelerde ve firma kayıtlarında “ihracat teşviği” olarak yer aldığı görülmüştür. Firmanın kendi iddiasında da belirtildiği gibi, girdiyi yerel bir firmadan satın aldığı ve herhangi bir gümrük vergisi ödemediği, ancak yaptığı her ihracat için belirli oranda ihracat teşviği aldığı anlaşılmıştır. İhracat teşviğinin normal değer ve ihraç fiyatının adil karşılaştırılmasında ayarlama gerektiren bir unsur olmadığı ve alınan ihracat teşviklerinin ihracatçının daha düşük fiyat uygulamasına destek vermesi sonucunu doğurarak haksız rekabete katkıda bulunduğu gerekçeleriyle, firmanın talebi kabul edilmemiştir.

Firma, PET cipsin ana girdisi amorf cipsin tedarikçisi olan ve kendisiyle aynı üretim tesisinde kurulu bulunan Asiapet firması ile ilişkisinin kan bağından ileri gitmediğini, her iki firmanın birbirinden bağımsız hareket ettiğini öne sürmüştür. Ancak bu görüşün aksine, yerinde inceleme sırasında elde edilen bilgi ve belgelerden her iki firmanın ilişkili olduğu tespit edilmiştir.

Firma, ayrıca,  amorf cips tedarikçisi Asiapet firmasından yaptığı alımlarda, fiyatların normal piyasa koşullarında oluştuğunu öne sürmüş ve Güney Kore’den ithal ettiği amorf cips fiyatları ile Asiapet firmasından alınan amorf cips fiyatları arasındaki farkın, ithalatta katlanılan navlun, yurt içi taşıma, elleçleme ve sigorta gibi ek masraflardan kaynaklandığını ileri sürmüştür.

Buna karşılık, yerinde inceleme sırasında ihracatçı firma ile Asiapet firmasının ilişkili olduğu tespit edildiğinden, firmanın Asiapet’ten amorf cips alış fiyatlarının normal piyasa koşullarında oluşup oluşmadığının tespit edilmesi amacıyla, amorf cipsin ithal edildiği dönemdeki söz konusu fiyatlar ile PET cipsin ana hammaddesini oluşturan PTA ve MEG’in dünya fiyatlarının soruşturma dönemindeki seyri incelenmiştir. Söz konusu inceleme sonucunda, PTA ve MEG dünya fiyatları önemli ölçüde artarken, Asiapet’in amorf cips satış fiyatlarının sabit kaldığı görülmüş ve Asiapet’in satış fiyatlarının normal piyasa koşullarını yansıtmadığı anlaşılmıştır. Bunun üzerine, firmanın hammadde maliyetlerinin normal piyasa koşullarında ne seviyede oluşabileceği araştırılmıştır. Bu amaçla, amorf cips ticaretinin yaygın olmaması göz önüne alınarak ve firmanın serbest piyasa koşullarında anılan ürün için en uygun fiyatı Güney Kore’de bulması nedeniyle ithalatı bu ülkeden gerçekleştirmiş olduğu varsayılarak, firmanın Güney Kore’den hammadde ithal fiyatları ile Asiapet’ten hammadde alım fiyatlarının karşılaştırılması uygun bulunmuştur. Ayrıca, dikkate alınan diğer bir önemli husus da, firmanın hammaddeyi Asiapet’ten tedarik edememesi halinde ithal edeceği, bu durumda da ek masraf olarak belirtilen tüm navlun, yurt içi taşıma, elleçleme ve sigorta maliyetlerinin hammadde alım fiyatına dahil olacağı gerçeğidir. Firmanın talebi bu çerçevede reddedilmiştir.

Indorama Polymers Public Company Ltd.  firması son olarak, satış, genel ve idari giderlerin hesaplanmasında yurt içi satışlara ilişkin maddi hatalar bulunduğunu öne sürmüş ve gereken düzeltmelerin yapılmasını talep etmiştir. Firmanın bu konudaki düzeltme talebi makul karşılanarak damping marjı yeniden hesaplanmıştır.

Çin Tayvanı’nda yerleşik üreticiler için damping marjı

Madde 20 - Yönetmelik’in 27 nci maddesi çerçevesinde, Çin Tayvanı için ihracatçı, ithalatçı, ürün çeşidi ve işlem sayısının fazlalığı nedeniyle dampinge ilişkin belirlemelerde örneklemeye gidilmiştir. Buna göre Çin Tayvanı’nda Türkiye'ye yapılan ihracatta en büyük paya sahip olan Far Eastern Textile Ltd. ile Nan Ya Plastics Corporation firmaları Çin Tayvanı’ndan soruşturma döneminde ihracat yapan tüm firmaların mutabakatları alınarak örneklemeye dahil edilmiş, örneklemeye dahil olan firmaların bireysel olarak hesaplanan damping marjlarının ağırlıklı ortalamasının işbirliğine gelen fakat örneklemeye dahil edilmeyen Shinkong Synthetics Fibers Co. firmasına  teşmil edilmesi öngörülmüştür. Bu itibarla CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları şu şekildedir:

Nan Ya Plastics Corporation                                 % 11,52

Far Eastern Textile Ltd.                                         % 12,62

Shinkong Synthetics Fibers Corporation               % 12,42

Diğerleri                                                                 % 12.62

Nan Ya Plastics Corporation firması nihai bildirime ilişkin yanıtında damping marjı hesaplanırken firma  içerisindeki MEG departmanından PET departmanına intikal eden MEG’in transfer fiyatının esas alınamayacağını öne sürerek yapılan işlemlerin buna göre gözden geçirilmesini istemiştir. Bununla beraber, yapılan incelemede MEG ve PET departmanlarının firma içinde birbirinden bağımsız ve ayrı birimler olarak faaliyet gösterdiği, ayrıca, MEG departmanının transfer fiyatını bağımsız alıcılara satış fiyatı paralelinde belirlediği anlaşılmıştır. Farklı kar merkezleri olarak faaliyet gösteren birimlerin kendi uhdelerinde bulunan fiyatlandırma kararını verirken yine kendi maliyetlerini esas alması makul karşılanmalıdır. Aksi takdirde oluşması muhtemel kar veya zararın diğer birimlere atfı söz konusu olacaktır. Dolayısıyla bu durum, şirket içi birimlerin farklı kar merkezleri olarak ayrılmasını ve mevcut maliyet muhasebesi sistemini de anlamsız kılacaktır.

Öte yandan, PET departmanında kullanılan MEG’in ancak küçük bir kısmının MEG departmanındaki üretimle karşılandığı, ilişkili diğer firmalardan alınan MEG’in üretimde kullanılan asıl kısmı oluşturduğu ve şirketin bu firmalardan MEG alış fiyatlarının da transfer fiyatından çok daha düşük düzeyde gerçekleştiği görülmektedir.

Yukarıda anılan nedenler ışığında, MEG maliyetlerinin firma muhasebesinde yer aldığı şekliyle muhafazası gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Söz konusu firma ayrıca, firma tarafından ihracata mahsus maliyet kalemlerinin, iç piyasa komisyon giderleri ile paketleme giderlerinin soruşturma konusu ürünün iç satışları üzerindeki satış ve genel idari giderlere eklendiğini iddia ederek bu durumun düzeltilmesini talep etmiştir. Firmanın ilk soru formuna verdiği cevapta yer alan Gelir-Gider cetveli üzerinde sadece nihai bildirimle firmaya bildirilen düzenlemeler yapılmış olup, firma iddiasında bahsi geçen gider kalemlerinin soruşturma konusu ürünün yurtiçi satış maliyetlerine dahil edilmesi söz konusu değildir.

Nan Ya Plastics Corporation firması bir diğer iddiasında da kısa ve uzun dönem yatırımların idaresinin tek bir kaynaktan yapıldığını, bu nedenle ortaya çıkan faizin kullanım yerine göre ayrıştırılmasının mümkün olmadığını öne sürerek; finansal giderlerin, nakit akışından payı nispetinde yatırımlara dağıtılması gerektiğini ifade etmiştir.

Faiz giderlerinin dağıtımına ilişkin yukarıda sözü edilen yeni iddia yerinde doğrulama soruşturmasında incelemeye imkan vermeyecek şekilde öne sürülmüştür. Bu nedenle bahse konu sonradan ortaya konulan iddianın kabulünün her halükarda mümkün olamayacağı değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, mevcut belgeler üzerinde yapılan incelemede, firma ölçeği göz önüne alındığında ve uluslararası genel uygulamaya paralel olarak, firma iddiasının tam aksine faiz giderlerinin kredinin kullanım yeri ve vadesine göre ayrı ayrı muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Dolayısıyla faiz giderlerinin kullanım yerine göre ayrıştırılamayacağı iddiasının geçerlilik taşımadığı açıktır.

Firma, son olarak Genel Müdür ofisine bağlı çalışan ve sadece firmanın uluslararası yatırımlarından sorumlu olan bir birimin bulunduğunu ve bu birimin genel idari giderlerinin toplamdan düşülmesi gerektiğini yerinde doğrulama soruşturmasında incelemeye imkan vermeyecek şekilde gündeme getirdiğinden, söz konusu iddianın kabulü mümkün görülmemiştir.

Far Eastern Textile Ltd. firması ise nihai bildirime ilişkin yanıtında, finansal giderlerin dağıtımına ilişkin olarak Nan Ya Plastics Corporation tarafından öne sürülen iddiaları aynı ifadelerle gündeme getirmiştir. Firma ayrıca iddianın kabul edilmemesi halinde yatırım gelirleri ile kambiyo zararları ve diğer giderlerin, bu giderlerde yatırımlara ilişkin kısımlar bulunduğu gerekçesiyle mahsup edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.

Faiz giderlerine ilişkin iddianın yukarıda Nan Ya Plastics Corporation firması için belirtilen aynı gerekçelerle kabulü mümkün görülmemiştir. Kambiyo zararları ve diğer giderlere ilişkin iddia ise gerek belgelendirilmemesi gerekse yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde soruşturmanın nihai safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir.

Firma son olarak iç piyasa satışlarında kullanılan faturanın standart formatı nedeniyle fatura üzerinde vadenin gösterilmediğini, vadelerin sipariş veri tabanlarında görülebildiğini iddia etmiş, bu itibarla vade farkına ilişkin ayarlama yapılması gerektiği görüşünü yinelemiştir. Ancak nihai bildirim ile firmaya da bildirildiği üzere, ödemede tespit edilen süreler nispetinde vade tanındığı iddiası, fiyatlandırmada etkisini ortaya koyacak şekilde belgelendirilemediği için kabul görmemiştir.

Malezya’da yerleşik üreticiler için damping marjı

Madde 21 - Malezya’dan işbirliğine gelen firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları aşağıda belirtilmektedir:

MPI Polyester Industries Sdn Bhd        % 14,79

Hualon Corporation (M) Sdn Bhd         % 16,65

Diğerleri                                                  % 16,65

Hualon Corporation (M) Sdn. Bhd. firması nihai bildirime ilişkin yanıtında sigorta maliyetleri, yurt içi satışlar için ödenen yerel nakliye ücretleri ve Türkiye’ye yapılan satışların nakliye ücretlerine ilişkin belgelerin daha önce sunulduğunu bu nedenle maliyetlerin ciro usülüne göre dağıtılmayıp cari değerlerinin alınması gerektiğini öne sürmüştür. Bununla beraber, Malezya’da yapılan yerinde inceleme sırasında firma yetkililerine izlenecek yöntem hakkında bilgi verilmiş buna karşılık firma yetkililerince herhangi bir itiraz gündeme getirilmemiştir.

Firma ikinci olarak ilgili ürüne ilişkin faiz harcamalarının SSP fabrikası için tahakkuk eden faiz harcamaları göz önüne alınarak dağıtılması gerektiğini öne sürmüş, SSP öncesi üretim sürecinin diğer ürünlere ilişkin olduğunu iddia etmiştir. Firmanın bu görüşü SSP öncesi üretim süreci soruşturma konusu ürünle doğrudan ilişkili bir süreç olduğundan ve bu nedenle sadece diğer ürünlere ilişkin bir süreç olarak kabul edilemeyeceğinden makul görülmemiştir.

Firma ayrıca, ilgili ürünün yurtiçine ve Türkiye’ye satışlarında söz konusu olan banka masraflarının da cari değerlerinin alınması gerektiğini, ciro usulünün uygulanmaması gerektiğini öne sürmüştür. Ancak bu iddia yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde soruşturmanın nihai safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir.

Hualon Corporation (M) Sdn. Bhd.  firmasının bir diğer iddiası da yurt içi satışların ve yerli kaynaklardan tedarik edilmesi  nedeniyle hammadde alımlarının da yerel para birimi ile yapıldığı dolayısıyla kambiyo kar ve zararının söz konusu olmadığıdır. Ancak firmanın daha önce ilettiği belgelere göre Çin Tayvanı’ndan amorf cips ithal ettiği görülmektedir. Bunun yanısıra bu iddialar da daha önce dile getirilmeyen, yeni geliştirilen ve doğrulanması imkanı olmayan veriler içerdiğinden kabul edilmemiştir.

Firma son olarak üretim durdurma maliyetlerine ilişkin yeni veriler öne sürmüş, bu veriler ışığında bazı düzeltmeler talep etmiştir. Bununla beraber söz konusu veriler yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde soruşturmanın nihai safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir.

Endonezya’da yerleşik üreticiler için damping marjı

Madde 22 - Endonezya’dan işbirliğine gelen firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan damping marjları şu şekildedir:

PT SK Keris                                     % 6,50

PT Indorama Synthetics Tbk.          % 10,91

Diğerleri                                            % 10,91

PT SK Keris firması nihai bildirime ilişkin yanıtında ihraç fiyatının, ilişkili aracı ihracatçı firma olan SK Networks’ün Türkiye’deki bağımsız alıcıya satış fiyatları üzerinden değil, SK Keris’in SK Networks’e FOB satışları üzerinden belirlenmesinin yanlış olduğunu iddia ederek söz konusu durumun düzeltilmesini talep etmiştir. Ancak, SK Networks üzerinden yapılan satışlar karlı olduğundan, Türkiye’deki ilk bağımsız alıcıya satışlardan ayarlamalar yaparak fabrika çıkış aşamasındaki fiyata ulaşmak yerine, SK Keris’in SK Networks’e ilk satışları FOB ihraç fiyatı hesaplamasında kullanılmıştır. Firmanın ihraç fiyatı hesabıyla ilgili öne sürdüğü bir diğer iddia da SK Keris’in FOB satışları üzerinden belirlenen ihraç fiyatından ayrıca dış navlun, dış sigorta ve banka masrafları düşülerek yanlış hesaplama yapıldığı hususundadır. Yapılan incelemeler sonucunda adıgeçen hususlar için gerekli düzeltmeler yapılarak ihraç fiyatı tekrar hesaplanmıştır.

PT SK Keris firması ayrıca, doğrudan ihraç satışlarında, ilişkili olduğu aracı ihracatçı firması (SK Chemicals) ile yaptığı satışta ve bağımsız aracı ihracatçı firmalar (Vinmar Korea ve BCF Limited) üzerinden satışlarında nihai bildirimde belirtilen oranda ayarlama yapılmasının doğru olmadığını öne sürmüş ve bu konuda düzeltme talep etmiştir. Bunlardan, PT SK Keris firmasının ilişkili aracı ihracatçı firması üzerinden yapılan satışın incelenmesi sonucunda, bu satışın karlı bir satış olmadığı görülmüş ve ayarlama yapılması gereği ortaya çıkmıştır. Bu ayarlama için, SK Networks firmasına ait veriler üzerinden, satış, genel ve idari giderlerin satış maliyetlerine oranı esas alınarak mevcut 2001 ve 2002 yıllarına ait oranlar hesaplanmıştır. Bu oranlardan ise, düşük olanı alınmıştır. Diğer taraftan, SK Keris’in doğrudan yaptığı satışlar ve bağımsız aracı ihracatçı firmalar kanalıyla yaptığı satışlar üzerinden yapılan ayarlamalar düzeltilmiştir.

Firma son olarak damping marjı hesabında ağırlıklı ortalama normal değer ile işlem bazında ihraç fiyatlarının karşılaştırmasını haklı kılacak gerekçelerin bulunmadığını öne sürmüştür. Buna karşılık yapılan incelemelerde, ihraç fiyatlarının farklı alıcı veya dönemler arasında önemli ölçüde değişkenlik gösterdiği tespit edildiğinden, dampingin büyüklüğünün tam olarak belirlenebilmesi amacıyla, damping marjının ağırlıklı ortalama normal değer ile işlem bazında ihraç fiyatlarının karşılaştırılması suretiyle belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Endonezya’dan işbirliğine gelen diğer firma olan PT Indorama Synthetics Tbk. firması da nihai bildirime ilişkin yanıtında üretim maliyeti hesabına itiraz etmiş ve bu itirazlar makul görülerek üretim maliyeti yeniden tespit edilmiştir. Bununla beraber üretim maliyetinin, PT Indoroma Synthetics Tbk. firması ağırlıklı ortalama net satış fiyatı ile ağırlıklı ortalama üretim maliyetinin karşılaştırıldığı ve normal ticari işlem testinden geçtiği için damping marjının belirlenmesinde herhangi bir etkisi bulunmamaktadır.

Firma ikinci olarak, yurt içi satışlarda daha yüksek orandaki piyasa faiz haddi yerine firmanın 2003 yılına ilişkin mali tablolarından alınan daha düşük orandaki ortalama yıllık faiz haddinin dikkate alınmasına itiraz etmiştir. Ancak yüksek orandaki faiz haddinin gerçekçi olmaması nedeniyle firmanın mali tablolarında elde edilen oran kullanılmıştır.

Firmanın diğer itirazı konteynır taşıması için yapılan ayarlamaya ilişkin olmuştur. Firma, itirazında söz konusu ayarlamanın iç navlun kaleminde zaten mevcut olduğunu öne sürmüş ve düzeltme talep etmiştir. Yapılan inceleme sonucunda itiraz makul görülmüş ve gerekli düzeltme yapılmıştır.

Firmanın nihai bildirime ilişkin yanıtında üzerinde  durduğu ve “diğer ayarlamalar” bölümünde gösterdiği ton başına 52 ABD Doları tutarındaki ayarlama talebi, söz konusu ayarlamanın ileriye matuf olması, ürünün fiili satış fiyatını değiştirmemesi ve gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin fiili satışın yapıldığı zamanda belli olmaması nedeniyle  dikkate alınmamıştır.

Firma ayrıca, işlem bazında karşılaştırma yolu ile damping marjının belirlendiğini, bunun dampingi tam olarak yansıtmayacağını ve karşılaştırmada ihraç fiyatına yakın tarihli AS-36000-830-Z ürün tipine ilişkin düşük fiyatlı satışların da dikkate alınması gerektiğini, ihraç edilen AS-36000-800-Z ürün tipi ile söz konusu ürün tipi arasında gerek üretim maliyeti gerekse tüketicilerin ürünü algılaması ve ürünün kullanım yerleri açısından herhangi bir farklılık olmadığını iddia etmiştir. Bütün bunlara ek olarak işlem bazında damping marjının belirlenmesi yöntemi yerine hammadde fiyatlarındaki artış nedeniyle üç aylık işlemlerin dikkate alınarak damping marjının belirlenmesi gerektiği öne sürülmüştür. Diğer taraftan işlem bazında karşılaştırma yapılacaksa da fatura tarihlerinin değil sözleşme tarihlerinin esas alınması gerektiği ifade edilmiştir.

Yukarıdaki iddialara ilişkin olarak yapılan inceleme neticesinde; aynı tarihli iki ihraç işleminin olması, soruşturma dönemi boyunca hammadde fiyatlarının önemli oranda artması nedeniyle, işlem bazında karşılaştırma yönteminin damping marjını tam olarak yansıtacağı sonucuna varılmıştır. Üç aylık işlemlere dayanılarak damping marjının belirlenmesi yöntemi İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat hükümleri gereğince uygun görülmemiştir. İşlem bazında karşılaştırmada fatura tarihi yerine sözleşme tarihinin alınması önerisi de  mevzuat hükümleri gereğince uygulanabilir olsa da bu iddia yerinde doğrulama imkanı bulunmayacak şekilde soruşturmanın nihai safhasında ortaya atılması nedeniyle kabul görmemiştir.

Son olarak ihraç fiyatına yakın tarihli AS-36000-830-Z ürün tipine ilişkin düşük fiyatlı satışların da dikkate alınması gerektiği yönündeki iddianın incelenmesinden, firmanın soru formuna vermiş olduğu cevaplardan 78-80 IV arasındaki ürün tiplerinin üretim maliyeti ile 81-85 IV arasındaki ürün tiplerinin üretim maliyetinin farklı olduğu, her ne kadar söz konusu ürün tiplerinin kullanım alanları ve tüketicinin ürünü algılaması açısından bir farklılık olmasa da tespit edilmiştir. İşlem bazında karşılaştırmada aynı ürün tipinde aynı tarihli yoksa yakın tarihli satışlara, o da yoksa diğer tiplere bakılabilmektedir. Bu nedenle, aynı ürün tipinde yakın tarihli satış gerçekleştiğinden farklı ürün tipine ilişkin satışlar dikkate alınmamıştır.

ÇHC’de yerleşik üreticiler için damping marjı

Madde 23 - ÇHC’den işbirliğine gelen tek firma Far Eastern Ind (Shanghai) Ltd. (FEIS) firması olmuştur. Bu bağlamda CIF ihraç fiyatının yüzdesi olarak tespit edilen damping marjları şunlardır:

Far Eastern Ind. (Shangai) Ltd.           % 20,93

Diğerleri                                              % 20,93

Far Eastern Ind. (Shangai) Ltd. (FEIS) firması, nihai bildirime ilişkin yanıtında, soruşturma konusu maddenin ilk bağımsız alıcıya satışında geçerli olan ihraç fiyatının alınmayıp, FEIS’in ilişkili firma FEPI’ye satışlarında geçerli olan fiyatın ihraç fiyatı olarak alınmasının, Anlaşma’ya aykırı olduğunu ifade etmiştir. Ancak, FEPI üzerinden yapılan satışlar karlı olduğundan, Türkiye’deki ilk bağımsız alıcıya satışlardan ayarlamalar yaparak fabrika çıkış aşamasındaki fiyata ulaşmak yerine, FEIS’in FEPI’ye ilk satışları ihraç fiyatı hesaplamasında kullanılmıştır.

Güney Kore için damping marjı

Madde 24 - Güney Kore’den işbirliğine gelen üretici-ihracatçı firma olmamıştır. Güney Kore için normal değer tespitinde, soruşturma açılış aşamasında yer alan bilgiler kullanılmıştır. İhraç fiyatı belirlenmesinde ise, soru formuna cevap veren ithalatçı verilerinden yararlanılmıştır. Bu şekilde hesaplanan damping marjı CIF ihraç fiyatının        % 25,84’ü olarak belirlenmiştir.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Zarara İlişkin Belirlemeler

BİRİNCİ BÖLÜM

Dampingli İthalat

İthalatın hacmi ve gelişimi

Madde 25 - Yönetmeliğin 17 nci maddesi çerçevesinde, soruşturma konusu ülkeler menşeli ithalatın hacminde mutlak anlamda ya da Türkiye tüketimine oranla önemli ölçüde bir artış olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan incelemede, şikayet konusu 3907.60.20.00.00 GTİP’si altında yer alan PET cipslerinin, viskozitesi 78 ml/g’nin altında olan ve tekstil ürünleri imalatında hammadde olarak kullanılan tekstil cipsleri GTİP’i olan 3907.60.80.00.00 numarasından da ithal edildiği tespit edilmiştir. SD’de iki ürün için de ithalat yapmış olan firmalara soru formları gönderilmiş, Devlet İstatistik Enstitüsü verileri çerçevesinde ithalatçılardan gelen cevaplar dikkate alınarak veriler ayrıştırılmıştır. Bu dönemde tespit edilen tekstil ve şişe cipsi ithalat oranları zarar dönemine de uygulanmıştır. Karşılaştırma yapılırken SD’nin dokuz aylık dönemi kapsadığı göz önünde tutulmalıdır.

İthalatın etkisinin toplu değerlendirilmesi

Madde 26 - Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı, Güney Kore, Malezya, Endonezya ve ÇHC’den yapılan ithalat için hesaplanan damping marjlarının ve soruşturmaya tabi herbir ülkeden yapılan ithalat miktarlarının ihmal edilebilir oranlardan fazla olduğu ayrıca, ilgili ülkelerin herbirinden gerçekleşen dampingli ithalatın SD’de yerli üreticinin fiyatlarını bastırdığı görülmüştür.

Yapılan incelemeler sırasında, aralarında preform, şişe ve plaka üreticilerinin de bulunduğu  ithalatçı firmaların, soruşturma konusu ürünü aynı zamanda soruşturmaya konu farklı ülkelerden ithal ettiği tespit edilmiştir. Soruşturmaya tabi her bir ülke kaynaklı ürünün aynı dağıtım kanalından geçtiği ve aynı piyasaya (katı ve sıvı gıda üretimine uygun preform, şişe ve plaka üreticileri) hitap ettiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede soruşturmaya tabi herbir ülkeden ithal edilen soruşturma konusu ürünlerin kendi aralarında ve yerli benzer ürünle rekabet ettiği sabit görülmüştür.

Bu çerçevede, Yönetmelik’in 17 nci maddesi hükümlerine dayanarak, soruşturmaya eş zamanlı konu olan Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı, Güney Kore, Malezya, Endonezya ve ÇHC’den yapılan ithalatın etkilerinin toplu değerlendirilmesine karar verilmiştir.

Aşağıdaki maddelerde yer alan zarar incelemesinde dampingli ithalat ifadesi Hindistan, Tayland, Çin Tayvanı, Güney Kore, Malezya, Endonezya ve ÇHC’den yapılan soruşturma konusu madde ithalatının toplamına karşılık gelmektedir.

Maddenin Genel İthalatı

Madde 27 - Maddenin genel ithalatı, 2001 yılı ile SD arasında sırasıyla 21.267 ton, 26.356 ton, 35.637 ton ve 35.052 ton olarak gerçekleşmiştir. 2001 yılı ile SD arasında genel ithalat miktar bazında 21.267 tondan 35.052 tona çıkarak %64,82; değer bazında da 19,79 milyon ABD dolarından 32,66 milyon ABD dolarına çıkarak %65,01 oranında artmıştır.

Dampingli İthalat

Madde 28 - Soruşturma konusu maddenin dampingli ithalatı 2001 yılında 18.916 ton iken 2002, 2003 yılları ve dokuz aylık SD’de sırasıyla 23.706 tona, 29.757 tona ve 30.799 tona yükselmiştir. Diğer bir ifade ile dampingli ithalat 2001 yılı ile SD arasında miktar bazında %62,82 oranında artarken, değer bazında da %65,16 oranında artmıştır. Aynı dönemde dampingli ithalatın genel ithalat içindeki payı %88,95’den %87,87’ye düşmüştür. Ancak SD’de, 2003 yılına göre miktar olarak %3,5 ve değer olarak %8,5 oranlarında dampingli ithalatta artış gözlenmiştir.

Maddenin Üçüncü Ülkelerden İthalatı

Madde 29 - Maddenin üçüncü ülkelerden ithalatı, 2001 yılı ile SD arasında miktar bazında %80,94 oranında, değer bazında ise %63,98 oranında artmıştır. Aynı dönemde üçüncü ülkelerin genel ithalat içindeki payı %11,05’den %12,13’e çıkmıştır. Öte yandan, soruşturma konusu madde ithalatı SD’de, 2003 yılına göre miktar olarak %27,66 ve değer olarak da %28,24 oranlarında düşmüştür.

Dampingli İthalatın Pazar Payındaki Değişim

Madde 30 - Maddenin yurtiçi tüketimi, yerli üreticinin yurtiçi satışları ile genel ithalatın toplanması suretiyle hesaplanmıştır. Bu çerçevede belirlenen toplam tüketim endeks olarak 2001 yılında 100 iken 2002, 2003 yılları ve dokuz aylık SD’de sırasıyla 123, 156 ve 128 olmuştur.

Dampingli ithalatın aynı dönemdeki pazar payı endeksi sırasıyla 100, 102, 101 ve 127 olarak gerçekleşmiştir.

Dampingli ithalatın fiyatlarının gelişimi

Madde 31 - Soruşturma konusu dampingli ithalatın ağırlıklı ortalama birim fiyatı CIF bazda 2001 yılında 914 ABD Doları/ton iken, 2002 yılında 793 ABD Doları/ton’a düşmüş, 2003 yılında 885 ABD Doları/ton, SD’de de 927 ABD Doları/tona yükselmiştir. Diğer bir ifadeyle, dampingli ithalatın ağırlıklı ortalama CIF fiyatı 2001 yılı 100 olarak alındığında bu rakam SD’de 101’e yükselmiştir.

Soruşturma konusu ürünün hammadde fiyatlarına baktığımızda ise, sadece SD içerisinde, PTA ve MEG fiyatları %29 oranında artmıştır (ICISLOR Asya Pasifik Spot CFR ÇHC fiyatları). Hammadde maliyetinin toplam PET cips maliyetinin önemli bölümünü oluşturduğu göz önünde tutulduğunda, zarar döneminde görülen birim fiyat artışları, sadece SD’de yaşanan hammadde fiyat artışlarının altında kalmaktadır.

Dampingli ithalatın yerli üretici fiyatları üzerindeki etkisi

                Madde 32 - Fiyat kırılması analizinde, ithalatın gümrük çıkış aşamasındaki fiyatları ile yerli üretim dalının fabrika çıkış aşamasındaki fiyatları karşılaştırılmıştır. Söz konusu fiyat kırılması hesaplamalarında firmaların SD’deki fiili ihraç fiyatları temel alınmıştır. Ayrıca bu fiyatlara ithalatçılardan gelen bilgiler göz önüne alınarak KKDF masrafı, gümrük giderleri, gümrük vergisi ve akreditif masrafları gibi gider kalemleri eklenmiştir.

                Yapılan incelemede açıkça görülmektedir ki, dampingli ithalatın etkisi ile yerli üretici, 2002 yılından başlayarak ticari maliyetinin altında satış yapmaya başlamıştır. Bu durumda, yıpranan yerli  üretici satış fiyatları göz önünde bulundurularak fiyat kırılması yerine fiyat bastırmasının hesaplanmasının daha yerinde olacağı düşünülmüştür. Öte yandan, SD’de yerli üretim dalının ilgili üründe zarar ettiği göz önüne alınarak, fiyat bastırmasının belirlenmesi amacıyla 2001 yılına  ait kâr marjı temel alınmıştır.

                Bununla beraber, bir ihracatçı firma tarafından bu duruma itiraz edilmişse de yerli üretim dalının, maliyetlerin altında yapılan satışlar nedeniyle zarar görmediği bir döneme ilişkin veri kullanılabilmesini teminen yöntem değiştirilmemiş ve ilgili firmanın itirazı kabul edilmemiştir.

                Bu şekilde, soruşturma konusu ülkeler menşeli ithalatın gümrük vergisi ve masrafları dahil Türkiye piyasasına giriş fiyatı, yerli sanayinin ticari maliyetinin üzerine 2001 yılı kâr marjı eklenmesi ile elde edilen satış fiyatı ile karşılaştırılmıştır. İthalat verileri çerçevesinde hesaplanan fiyat bastırması oranları ÇHC için %10, Endonezya için %17, Hindistan için %12, Malezya için %17, Tayland için %9, Çin Tayvanı için %13 ve Güney Kore için %10 olarak tespit edilmiştir.

İKİNCİ BÖLÜM

Yerli Üretim Dalının Durumu

Yerli üretim dalının ekonomik göstergeleri

Madde 33 - Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinin incelenmesinde ilgili ürüne ait veriler esas alınmıştır. Öte yandan, eğilimin sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk Lirası bazındaki veriler için yıllık ortalama Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) kullanılarak enflasyondan arındırılmış reel değerler kullanılmıştır. Tayland Dış Ticaret Dairesi yıllık verilerin dokuz aylık verilerle karşılaştırılamayacağını ifade etmiştir. Ancak, değerlendirme yapılırken bu husus göz önünde tutulmuş ve ayrıca, SD’ye ait verilerden döneme ilişkin faaliyetler on iki aylık olarak da endekslenmiştir.

a) Üretim

Yerli üretim dalının ilgili üründe 2001 yılında 100 olan üretim miktar endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 139 ve 176’ya yükselmiş, SD’de ise 133 olarak gerçekleşmiştir.

Soruşturmaya taraf olan ihracatçılardan birisi tarafından yerli üretim dalının üretim endeksinin 2001 ve 2003 arasındaki dönemde sürekli artış gösterdiği, bu olumlu göstergeye bakılarak yerli üretim dalının zarara uğradığının öne sürülemeyeceği iddia edilmiştir. Buna karşılık yerli üretim dalının verileri, satış ve stok verileri ile pazardaki büyüme beraberce ele alındığında, PET cips piyasasında görülen büyüme karşısında yerli üretim dalının aldığı payın sürekli düştüğü ve stokların arttığı bu nedenle üretimdeki artışa rağmen yerli üretim dalının durumunun nisbi olarak kötüleştiği anlaşılmıştır.

b) Satışlar

Yerli üretim dalının ilgili üründe 2001 yılında 100 olan yurtiçi satış miktar endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 123 ve 148’e yükselmiş, SD’de ise 104 olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde satış hasılatı reel olarak incelendiğinde 2001 yılında 100 olan endeksin 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 99 ve 123 olarak gerçekleştiği, SD’de ise  74’e gerilediği görülmüştür.

Nihai bildirim sonrasında görüş bildiren bir ihracatçı, yerli üretim dalının satış miktar ve hasılat endekslerinde görülen artışa dayanarak yerli üretim dalında herhangi bir zarar belirtisi olmadığını öne sürmüştür. Ancak, sadece satış miktar endeksine bakılarak yapılacak değerlendirmenin sağlıklı sonuçlar veremeyeceği açıktır. Nitekim yukarıda üretim endeksine ilişkin durum burada da söz konusudur. Diğer bir ifadeyle, pazardaki büyüme ve yerli üretim dalının PET cips piyasasındaki nisbi konumunun birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Satış hasılatındaki iyileşme ise özellikle hammadde fiyatlarında meydana gelen konjonktürel değişikliklerin fiyatlara yansıması olarak değerlendirilmiştir. Öte yandan, SD’de satış hasılatının gerek 2001 yılına gerekse bir önceki yıla göre önemli ölçüde düştüğü de gözlenmektedir. Ayrıca, 2001 ile 2003 yılları arasındaki dönemde satış miktar endeksinde görülen %48 oranındaki artışa karşılık, satış hasılatı endeksinin aynı dönemde sadece %23 oranında bir artış göstermesi, zararın temel nedenlerinden olan fiyat bastırmasının bir göstergesi olduğu anlaşılmaktadır.

c) İhracat

Yerli üretim dalının ilgili üründe 2001 yılında 100 olan ihracat miktar endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 113 ve 141 olmuş,  SD’de ise  129 olarak gerçekleşmiştir.

Yerli üretim dalının ihracat hasılatı ise 2001 yılında 100 olarak kabul edildiğinde 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 88 ve 109 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise 94’e gerilemiştir.

Yerli üretim dalının ihracat miktar endeksinde görülen artışın, yurt içi piyasada kaybedilen pazar payını telafi etme çabasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

d) Pazar Payı

                Yerli üretim dalının ilgili üründe yurtiçi pazar payı 2001 ve 2002 yıllarında %61 iken, 2003 yılında %58’e ve SD’de %50’ye düşmüştür.

Soruşturmaya konu ürün pazarının 2001 ile 2003 yılları arasında sürekli büyümesine karşın, aynı dönemde yerli üretim dalının pazar  payı, üretimindeki nisbi artışa rağmen istikrarlı bir düşüş sergilemiştir. 

e) Stoklar

Yerli üretim dalının ilgili üründeki stok verileri incelendiğinde 2001 yılında 100 olan stok düzeyi endeksinin, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 97 ve 149 olarak gerçekleştiği, SD’de ise 129 olduğu gözlenmiştir.

İhracatçı firmalar tarafından stok endeksinde görülen değişimin temel sebebinin üretim miktarları olduğu; üretimin artış gösterdiği yıllarda stokların da arttığı, bir önceki yıla göre gerilediği yıllarda ise düştüğü öne sürülmüştür. Ancak, stok miktarlarındaki gelişmenin tek belirleyicisi üretim düzeyi değildir. Bu amaçla satış miktarları da dikkate alınmalıdır. Satış miktar endeksinde görülen artışın üretim miktar endeksinde görülen artışın altında kaldığı gözlenmektedir. Dolayısıyla ithalattaki artışın şikayetçi firmanın satışlarını nisbi olarak olumsuz etkilediği ve bu durumun da stok seviyelerinde artışa neden olduğu anlaşılmaktadır.

f) Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı (KKO)

Yerli üretim dalının 2001 yılında %49 olan KKO’su, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla %56,1 ve %70,9 olarak gerçekleşmiş, SD’de %71,5’e çıkmıştır.

KKO’da görülen artış da yerli üretim dalında herhangi bir zararın oluşmadığına ilişkin olarak öne sürülen iddialardan birisi olmuştur. Bununla beraber KKO’daki mutlak artış yine piyasanın bütününde görülen ve yukarıda açıklanan gelişmeler ışığında değerlendirilmelidir.

g) İstihdam

Yerli üretim dalının, ilgili üründeki toplam çalışan işçi sayısı endeksi 2001 yılında 100 kabul edildiğinde, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 102 ve 82 olarak gerçekleşmiş SD’de ise 80’e düşmüştür.

h) Ücretler

                Yerli üretim dalının ilgili ürün üretiminde çalışan işçilerinin aylık giydirilmiş brüt ücret endeksi 2001 yılında 100 olarak alındığında, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 98 ve 113 olarak gerçekleşmiş SD’de ise 111 olmuştur.

i) Verimlilik

Yerli üretim dalının ilgili ürün üretiminde çalışan işçi başına verimlilik endeksi 2001 yılında 100 iken, 2002 ve 2003 yıllarında  sırasıyla 138 ve 212 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise 217’ye çıkmıştır.

İhracatçı firmalardan birisi tarafından istihdamda görülen düşüşün nedeninin dampingli ithalattaki artış değil verimlilik artışı olduğu öne sürülmüştür. Bu durumun genel bir çerçeve dahilinde değerlendirilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, pazardaki büyüme ve yatırımlardaki artışa bakarak dahi istihdamda görülen düşüşün normal kabul edilemeyeceği anlaşılmaktadır.

j) Yurtiçi Fiyatlar

Yerli üreticinin ilgili üründe ağırlıklı ortalama yurtiçi birim satış fiyatı endeksinin, 2001 yılı verileri 100 olarak alındığında, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 81 ve 83 olarak gerçekleştiği, SD’de ise  71’e düştüğü görülmüştür.

Bir ihracatçı firma, yurtiçi fiyatlardaki düşüşün nedeninin kendisinin yerleşik bulunduğu ülkeden gerçekleştirilen ithalat olamayacağını, zira söz konusu ülkenin ihraç fiyatlarının 2002 yılı ile SD arasındaki dönemde artış gösterdiğini öne sürmüştür. Buna karşılık, soruşturmaya konu herbir ülkeden yapılan ithalatın dampingli fiyatlarla gerçekleştiği ve bunun yerli üretim dalının fiyatlarını bastırdığı tespit edildiğinden, iddia edilen fiyat artışının dampingli ithalatı ve bu ithalatın yerli üretim dalı üzerindeki zarara neden olan olumsuz etkilerini ortadan kaldırmayacağı değerlendirilmiştir.

k) Maliyetler

Yerli üreticinin ilgili üründe ağırlıklı ortalama birim ticari maliyet endeksi 2001 yılında 100 iken, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 85 ve 88 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise  78’e düşmüştür.

l) Kârlılık

Yerli üreticinin ilgili üründe ticari maliyetleri dikkate alınarak hesaplanan toplam kârlılık endeksi 2001 yılında 100 olarak kabul edildiğinde, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla    (–)27 ve (–)67 zarar değerlerine, SD’de ise (–)59 zarar değerine ulaşılmıştır.

Yerli üreticinin ilgili üründe ticari maliyetleri dikkate alınarak hesaplanan birim kârlılık verileri incelendiğinde ise 2001 yılında 100 olarak alınan endeksin, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla (–)23 ve (–)46 olarak gerçekleştiği,  SD’de ise (–)52 zarar değerine ulaştığı görülmüştür.

m) Nakit Akışı

Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri dolayısıyla yarattığı nakit akışı endeksi 2001 yılında 100 iken, bu rakam 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 176 ve 58 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise  34’e gerilemiştir.

n) Özkaynakların Kârlılığı ve Yatırım Hasılatı

Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, 2001 yılı itibariyle (-)100 olan özkaynak kârlılığı/zarar (Kâr/Özkaynak) endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla      (-) 22 ve    (-)188 olarak gerçekleşmiş, SD’yi ise (-)105 değeriyle kapatmıştır.

Yatırım hasılatı (Kâr/Aktif Toplamı) endeksine bakıldığında ise 2001 yılında         (-) 100 olan endeksin, 2002 ve 2003 yıllarında (–)30 ve (–)235 değerlerini aldığı SD’de ise  (-) 143 olarak gerçekleştiği görülmüştür.

o) Büyüme

Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, aktif büyüklüğü reel olarak 2001 yılında 100 iken, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 86 ve 95 olmuş, SD’de ise  108 olarak gerçekleşmiştir.

p) Sermaye Artışı

Yerli üretim dalının bütün faaliyetleri ile ilgili olarak, 2001 yılında 100 olan öz sermaye endeksi, 2002 ve 2003 yıllarında sırasıyla 116 ve 118 olarak gerçekleşmiş, SD’de ise  reel olarak 147’ye çıkmıştır.

r) Yatırımlardaki Artış

Yerli sanayinin ilgili üründeki tevsi yatırımları endeks olarak 2001 yılında 100 iken, 2002 yılında 382’ye çıkmış, 2003 yılında 16’ya gerilemiş ve nihayet SD’de 0 (sıfır) olarak gerçekleşmiştir.

İhracatçı firmalardan birisi tarafından yatırımlardaki büyük artışın yerli üretim dalının  karlılığını düşürdüğü ve dolayısıyla görülen zararın başlıca nedenlerinden olduğu öne sürülmüştür. Yatırımlardaki artışa bakarak yerli üretim dalının pazarda görülen büyümeye hazırlandığı söylenebilir. Nitekim, pazarın hacminde bir genişleme görülmüştür. Bununla beraber yukarıda da açıklandığı üzere, dampingli ithalatın etkisiyle azalan pazar payının sonucunda yatırım hasılatında da önemli bir düşüş yaşandığı açıktır.

s) Damping Marjının Büyüklüğü

Soruşturma konusu tüm ülkeler bazında damping marjlarının önemli oranlarda olduğu tespit edilmiştir.

Ekonomik Göstergelerin Değerlendirilmesi

Madde 34 - Yerli üretim dalının, 2001-SD arasında ekonomik göstergelerinin incelenmesi sonucunda; pazar payının gerilediği, stoklarının arttığı, sınai maliyetlerindeki artışa rağmen satış fiyatının gerilediği, bu olumsuz gelişmeler sonucunda, toplam ve birim kârlılığının düşerek zarara dönüştüğü, firmanın tüm faaliyetlerini kapsayan firma nakit akışı, yatırım hasılatı ve öz kaynak kârlılığı gibi göstergelerinde gerileme yaşandığı tespit edilmiştir. SD’de yurtiçi satış fiyatlarındaki azalma, ticari maliyetteki düşüşün 7 puan daha aşağısında gerçekleşmiştir. Dampingli ithalat ile rekabet edebilmek için yerli sanayi fiyatlarını ticari maliyetinin de altına çekmek zorunda kalmış, fiyatları bastırılmıştır.

Öte yandan, yerli üretim dalının tüm faaliyetlerini kapsayan firma nakit akışı, yatırım hasılatı ve öz kaynak kârlılığı gibi göstergelerinde görülen gerilemenin, firmanın çok geniş bir ürün yelpazesine sahip olması nedeniyle söz konusu dampingli ithalat ile doğrudan ilişkilendirilmesi doğru olmamakla birlikte, ilgili ürünün kârlılığında görülen olumsuz gelişmenin de firma genelinde yaşanan gerilemede payı olduğu açıktır.

Ekonomik göstergelerinde yaşanan söz konusu olumsuz gelişmeler ışığında, yerli üretim dalının soruşturmaya konu ürün ile ilgili faaliyetlerinde ciddi sorunlar ile karşı karşıya olduğu anlaşılmaktadır.

Tayland Dış Ticaret Dairesi, yerli üretim dalına ait verilerin çoğunun olumlu olduğunu, Anlaşma Madde 3.4 hükmü bağlamında yerli üretim dalında zarardan söz edilemeyeceğini iddia  etmiştir. Ancak, yukarıda bahsedildiği gibi dampingli ithalatın gerek hacmi gerekse değeri ve yerli üretim dalının fiyatları üzerindeki olumsuz etkisi dikkate alındığında yerli üretim dalının birçok temel verisinde olumsuzluklara yol açtığı  görülmektedir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Dampingli İthalat ile Zarar Arasındaki Nedenselliğe İlişkin Belirlemeler

Dampingli ithalatın etkisi

                Madde 35 - Soruşturma dönemi dokuz aylık bir süreyi kapsamasına rağmen 2001 yılı ile SD arasındaki dönemde yapılan dampingli ithalatın miktar ve değer esasında arttığı görülmektedir. Bu nedenle, dampingli ithalatın pazar payının  arttığı anlaşılmıştır.

                Hammadde fiyatlarındaki, dolayısıyla petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı hassas olan soruşturma konusu ürün fiyatları 2001-2002 yılları arasında düşerken, 2003 yılından sonra artış göstermeye başlamıştır.

Diğer taraftan, SD’de soruşturmaya konu olan ülkeler menşeli dampingli ithalatın  yerli üretim dalının fiyatlarını önemli ölçüde bastırdığı belirlenmiştir. 2001 yılı ile SD arasındaki dönemde yerli üretimin satış fiyatları reel olarak 29 puan düşmüştür.

Yerli üreticinin, dampingli ithalatın varlığı sebebiyle, sınai maliyeti artarken satış fiyatları gerilemiş, ancak buna rağmen mevcut pazar payını koruyamamıştır. 2001 yılı ile SD arasındaki dönemde 18 puanlık bir pazar payı kaybı yaşamıştır.

Bu tespitler ışığında, 2001 yılı ile SD arasında mutlak ve nispi olarak miktar ve değer bazında artış gösteren dampingli ithalat nedeniyle, yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde olumsuz gelişmeler olduğu görülmüştür. Dampingli ithalatın seyri ile yerli üretim dalında görülen olumsuz gelişmelerin eş zamanlı olarak ortaya çıkması sebebiyle, yerli üretim dalında görülen zararın dampingli ithalattan kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.

Üçüncü ülkelerden ithalat

Madde 36 - Üçüncü ülkelerden yapılan ithalatta, 2001 yılı ile SD arasında birim fiyatlar %9 oranında azalmış, buna karşılık söz konusu ithalat miktar bazında yaklaşık %81 oranında artmıştır. Üçüncü ülkelerin ithalat içindeki payı 2003 yılında %16 iken  SD’de %12’ye gerilemiştir. Üçüncü ülkeler menşeli ithalat gerek fiyatları, gerekse miktarı itibariyle bu aşamada yerli üretime zarar verebilecek boyutta görülmemektedir.

Yerli üretim dalının 2001 yılından SD’ye kadar düşüş gösteren pazar payının tek gerekçesinin şikayet konusu ülkelerden yapılan ithalat olamayacağı, söz konusu dönemde diğer ülkelerden gerçekleştirilen ithalatta da artış yaşandığı iddia edilmiştir. Her şeyden önce  şikayet konusu olan unsur söz konusu maddenin ithal edilmesi değil, ithalatın soruşturma konusu ülkelerden dampingli fiyatlarla gerçekleştirilmesi ve bahse konu dampingli ithalatın yerli üretim dalına zarar vermesidir. Zira dampingli ithalat haksız rekabet koşullarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Öte yandan ilgili ülkelerden gerçekleştirilen ithalatın hacminin büyüklüğü yapılacak değerlendirmelerde göz önüne alınmalıdır. Bu bağlamda, diğer ülkelerden gerçekleştirilen ithalatın, şikayet konusu ülkelerden gerçekleştirilen ithalatın sadece %14’ü olduğu dikkate alındığında, soruşturma konusu ülkelerden gerçekleştirilen ithalattaki bir birimlik artışla diğer ülkelerden gerçekleştirilen ithalattaki bir birimlik artışın, piyasada ve yerli üretim dalının pazar payında aynı etkiyi göstermeyeceği anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, Tayland Dış Ticaret Dairesi Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) yapılan ithalatın, miktar ve fiyat itibariyle yerli üretimde zarara neden olabileceğini dile  getirmiştir. Söz konusu Daire, soruşturmada ayrımcılık yapıldığını ve ABD ile Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin de soruşturmaya dahil edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Söz konusu iddia doğru kabul edilse bile yerli üretim dalı tarafından bahse konu diğer kaynaklardan dampingli ithalat yapıldığına ve bunun zarara neden olduğuna ilişkin herhangi bir şikayet dile getirilmemiştir. Ayrıca, bu durum dampingli ithalatın yerli üretime zarar verdiği gerçeğini değiştirmemektedir.

Öte yandan, AB ülkeleri menşeli ithalatın fiyat ve miktar olarak da yerli üretime zarar verecek düzeyde bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, üçüncü ülkelerden yapılan ithalatın soruşturma konusu ülkelerden yapılan dampingli ithalat ile zarar arasındaki illiyet bağını bozacak bir etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır.

BEŞİNCİ KISIM

Sonuç

Karar

Madde 37 - Soruşturma sonucunda dampingin, yerli üretim dalında zararın ve her ikisi arasında illiyet bağının mevcut olduğu tespit edildiğinden, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu’nun kararı ve Bakan’ın onayı ile aşağıda tanımı ve menşe ülkeleri belirtilen maddenin Türkiye’ye ithalatında karşılarında belirtilen oranda dampinge karşı önlem yürürlüğe konulmuştur.

Uygulama

Madde 38 - Gümrük idareleri, Karar maddesinde gümrük tarife istatistik pozisyon numarası, tanımı ve menşe ülkeleri belirtilen eşyanın ithalatında, karşılarında gösterilen tutarlarda dampinge karşı önlemi tahsil ederler.

Yürürlük

Madde 39 - Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 40 - Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür.