T.C.

BAŞBAKANLIK

GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI

Gümrükler Genel Müdürlüğü

Sayı     :B.02.1.GÜM.0.06.00.21.627.132                                                               ANKARA

Konu   :A.TR Dolaşım Belgesi

27.01.2005  / 001913

GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE

Müsteşarlığımıza intikal eden bazı olaylardan 2002/4616 sayılı “Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Karar”a ve A.TR dolaşım belgelerinin düzenlenmesi, vize edilmesi, kabulü ve sonradan kontrolüne yönelik uygulamalarda sorunlar yaşandığı anlaşılmıştır.

Söz konusu BKK’na ilişkin işlemlerde yaşanan sorunların çözümlenmesi ve uygulamada gümrük idareleri arasında birliğin sağlanması amacıyla aşağıdaki hususlara açıklık getirilmesi uygun bulunmuştur.

İhracat sırasında yapılacak işlemler

1-       A.TR Dolaşım Belgeleri, Türkiye İle Avrupa Topluluğu Arasındaki Sanayi Ürünleri Ve İşlenmiş Tarım Ürünleri Ticaretinde Kullanılan, Eşyanın Türkiye Ve Toplulukta serbest dolaşımda olduğunu gösteren ve o eşyanın tercihli rejimden faydalanmasını sağlayan belgeler olup, düzenlenmesi, vize edinmesi, kabulü ve sonradan kontrolüne ilişkin işlemler 3 Eylül 2002 tarihli ve 24865 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2002/4616 sayılı BKK hükümleri çerçevesinde yerine getirilmektedir.

2-       Yazışmalardan “Serbest Dolaşım” ve “Menşe” kavramlarının karıştırıldığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda; serbest dolaşımdaki eşya; Türkiye ve Topluluk menşeli olan veya üçüncü ülke menşeli olup Türkiye ya da toplulukta İthal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşyayı ifade etmektedir.

Ancak, eşyanın Türk menşeini kazanması onun serbest dolaşımda olacağı anlamına gelmemektedir. Örneğin, dahilde işleme rejimi kapsamında vergileri kısmen veya hiç ödenmeden ithal edilen girdilerden Türkiye’de elde edilen nihai ürün, gördüğü işçilik ve işlemler nedeniyle Türk menşeini kazanmış olsa dahi, bünyesine giren ve dahilde işleme rejimi kapsamında vergileri tahsil edilmeyen girdilere ait telafi edici vergi tahsil edilmediği sürece serbest dolaşıma girmemektedir. Bu itibarla,  bünyesinde serbest dolaşımda olmayan yabancı girdi bulunan ürünler, ancak, tüm bu yabancı girdilerin vergilerinin ödenmiş olması şartıyla serbest dolaşıma girmekte ve böylece bu ürünlerin Avrupa Topluluğuna ihracında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilmektedir.

Bu konularda gerekli dikkatin gösterilmesi gerekmektedir.

3-       A.TR dolaşım belgeleri AB Türkiye arasındaki Gümrük Birliği gümrük alanı içersinde eşyanın serbest dolaşımını sağlayan belgelerdir. Bu itibarla, AB üyesi bir ülkeye gitmediği anlaşılan eşya için A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmesi imkan dahilinde değildir.

Buradan da anlaşılacağı üzere örneğin serbest bölgeye ihraç edilen bir eşya için A.TR dolaşım belgesi düzenlenmesi mümkün bulunmamaktadır.

4-       İhracatçılar tarafından vize edilmek üzere gümrük idarelerine ibraz edilen A.TR dolaşım belgeleri gümrük idarelerince kontrol edilirken; dolaşım belgesinin 2002/4616 sayılı BKK hükümlerine uygun olup olmadığının incelenmesi, ihraç konusu eşyanın cins, nevi, nitelik ve miktar itibarıyla  dolaşım belgesindeki kayıtlara uygun olup olmadığı ve Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunup bulunmadığını belirlenmesi, eşyaya ait ihraç belgeleri yanında gümrük mevzuatı uyarınca nakliyeceler tarafından verilen belgelerin de incelenmesi ve ihraç konusu eşya Gümrük Yönetmeliğindeki  esaslara göre muayene edilmesi gerekmektedir.

Gümrük idaresince incelenen ve bahsi geçen BKK hükümlerine uygun olduğunu anlaşılan A.TR  dolaşım belgesi gümrük idaresince vize edilir. Gümrük vizesi işlemi A.TR Dolaşım belgelerinin 12 nolu “Gümrük Vizesi” kutusuna, “Form” kısmına gümrük beyannamesini tescil tarihi, “No” kısmına Gümrük beyannamesinin tescil sayısı, “Gümrük İdaresi” kısmına vize eden gümrük idaresinin kaşesi veya okunaklı tam adresi, “Düzenleyen Ülke veya Alan” kısmına ülke adı-çıkış ülkesi (Türkiye), belgeyi vize eden memurun adı-soyadı, imzası ve belgenin vize tarihi yazılarak gerçekleştirilir. Bu kutuya sadece gümrük mührünün okunaklı bir şekilde basılması; ayrıca, söz konusu belgelerin arka sayfasında yer alan “Notlar” veya “Açıklamalar” bölümünün sonundaki boşluğa, ihraç konusu eşya ile eşyaya ait ibraz edilen belgeler arasındaki uygunluğu kontrole görevli muayene memuru kaşesinin basılması gerekmektedir.

Gümrük vize işlemlerine ilişkin yukarıda belirtilen bilgilerin A.TR dolaşım belgelerinin söz konusu kutuları dışında herhangi bir yere yazılmaması ve muayene memuru kaşesinin bu kutulara tatbik edilmemesi sonradan kontrol işlemlerinin gereksiz yere artmasının önlenmesi bakımından önemlidir. Ayrıca, Odalar tarafından belgenin tasdik edilmesi sırasında uygulanan Oda mührü, Oda görevlilerin imzaları vs. gibi onayların ithalatçı ülkeye eşya ile birlikte gidecek olan A.TR dolaşım belgelerinin yeşil renkli nüshasına uygulanmadığından emin olunması gerekmektedir.

5-       A.TR dolaşım belgelerinin sonradan kontrol gerekçeleri arasında en sık rastlanılanı, belgelerin üzerine tatbik edilen gümrük mühürlerinin okunaksız olmasıdır. Bu itibarla, Gümrük İdareleri tarafından 12 no’lu “Gümrük Vizesi” kutusuna okunaklı mühür tatbiki hususunda gereken özenin gösterilmesi gerekmektedir.

Gümrük idareleri tarafından mühürle tasdik edilmek suretiyle vize edilen belgelerin ithalatçı ülkelerde geçerli olabilmesi için tereddüde yer vermeyecek şekilde okunaklı olması ve vize işlemini gerçekleştirecek servislere müstakilen bir mühür tefrik edilerek bunların temiz ve bakımlı olarak kullanılmasının temin edilmesi icap etmektedir.

Ayrıca, Resmi Mühürlerin yazılarının okunamayacak kadar silikleşmesi veya zayi halinde, yenisi yapılmak  üzere mühür içeriği de belirtilmek suretiyle durumun Genel Müdürlüğümüze (İdari Mali İşler Şube Müdürlüğü) bildirilmesi, yeni mührün teslim alınmasını müteakip eski mühür ve beratının bir ay içinde Darphane damga Matbaası Genel Müdürlüğü’ne iade edilmesi ve A.TR dolaşım belgeleri üzerine tatbik edilen gümrük mühürlerinin zamanı geldiğinde yenilenip okunaklı olarak kullanılmasında hassasiyet gösterilmesi gerekmektedir.

6-       A.TR Dolaşım Belgelerinin 8 no’lu “Gözlemler” kutusunda söz konusu BKK’da yazılı bulunan ibareler dışında bir ibarenin bulunması belgenin sonradan kontrolüne sebebiyet verdiğinden 8 no’lu kutuya sadece “Sonradan verilmiştir.” Ve “İkinci Nüsha” ibareleri ile belgenin ikinci nüsha olması halinde ilk belgenin sayı ve tarihi yazabilmektedir. Ayrıca, BKK’nın 10’uncu maddesine göre “Değiştirilmiş” bir A.TR dolaşım belgesinin 8 no.lu kutusunda ilk belgeyi düzenleyen gümrük idaresinin adı ve ilk belgenin sayı ve tarihi yazılmalıdır.

Yukarıda belirtilen ifadeler dışında herhangi bir ifadenin ve özellikle de eşyanın menşeine ilişkin ifadelerin A.TR dolaşım belgelerinin üzerine yazılmaması gerekmektedir.

7-       Basitleştirilmiş işlem usullerinden yararlanan dolaşım belgelerinin (8) no.lu “Gözlemler” kutusunda; “Basitleştirilmiş İşlem” (Simplified procedure) meşruhatı bulunması zorunluluğu 14.03.2003 tarihli ve 25048 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2003/5310 sayılı Kararda getirilen değişiklik ile 31.01.2003 tarihinden itibaren uygulamadan kaldırılmıştır.

Bu itibarla, ihracatlarda ve ithalatlarda ibraz edilen A.TR dolaşım belgelerinin 12 no.lu “Gümrük Vizesi” kutusunda “Onaylanmış İhracatçı” kaşesinin bulunması durumunda 8 no.lu kutuya “Basitleştirilmiş Usul” meşruhatı vurulmayacaktır.

Ayrıca, “Basitleştirilmiş Usul” kapsamında düzenlenmiş olan belgelerin 12 no.lu kutusunda yer alan kaşenin içine “Onaylanmış İhracatçı” yetki numarasının vurulup vurulmadığının kontrol edilmesi ve bu numaranın eksik olması halinde eksikliğin tamamlatılarak ihracatçının uyarılması gerekmektedir.

Sonradan kontrol Talebi (İthalat)

8-       Gümrük idarelerinin ithalat sırasında kendilerine ibraz edilen belgelerden şüphelenmeleri halinde söz konusu belgelerin sonradan kontrolünü talep edebilmeleri mümkündür. Bu kapsamda; A.TR dolaşım belgelerinin sonradan kontrolü ve buna ilişkin diğer tüm taleplerin mutlaka ve sadece Müsteşarlığımıza (Gümrükler Genel Müdürlüğü) intikal ettirilmesi gerekmektedir. Türkiye tarafından yapılan sonradan kontrol talebine konu dolaşım belgelerinin asıllarının veya üzerine “Aslı Gibidir” (True Copy) kaydı bulunan önlü arkalı okunaklı fotokopilerinin ve belgenin 14 no.lu “Kontrol İstemi” kutusunun doldurularak gönderilmesi ve sonradan kontrol işlemlerinin söz konusu BKK hükümlerine ve 08.06.2001 tarihli ve 2001/14 sayılı Genelge’de belirtilen esaslara göre yapılması gerekmektedir.

9-       2002/4616 sayılı “Türkiye ile Avrupa topluluğu Arasında Oluşturulan Gümrük Birliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Karar”ın 27’nci maddesi gereğince sonradan kontrol talebi ile Müsteşarlığımıza gönderilen  A.TR  dolaşım belgeleri kapsamı eşyanın, İthalat rejimi Kararı’na ek listelerde “AB” sütunu vergi oranı ile “diğer ülkeler” sütunundaki vergi oranı arasındaki fark kadar olan vergileri nakit veya teminat mektubu alınması gerekmektedir.

Bu çerçevede, sonradan kontrol talebinin teftiş raporları veya diğer nedenlerle gümrük işlemleri tamamlanmış ve yükümlüsüne teslim edilmiş bir eşyaya ilişkin olması halinde de yükümlüsünden, İthalat Rejimi Kararı’na ek listelerde “AB” sütunu vergi oranı ile “diğer ülkeler” sütunundaki vergi oranı arasındaki fark kadar olan vergileri tebligat yapılmak suretiyle talep edilmesi ve teminata bağlanması gerekliliğinin gözardı edilmesi icap etmektedir.      

 Sonradan Kontrol İşlemleri (İhracat)

10-   İhracat sırasında düzenlenen A.TR dolaşım belgelerinin sonradan kontrol talebi ile gönderilmesi halinde gümrük idarelerince sonradan kontrol işlemlerinin 2002/4616 sayılı BKK hükümleri ve 08.06.2001 tarihli ve 2001/14 sayılı Genelge’de belirtilen esaslara göre yapılması ve 10 aylık sonradan kontrol süresine azami özenin gösterilmesi gerekmektedir.

11-   Sonradan kontrol sonuçlarına yer verilen Müsteşarlığımıza (Gümrükler Genel Müdürlüğü) muhatap yazılarda, eşyanın serbest dolaşımda olup olmadığı, ilgili ihracat beyannamesi sayısı tarihi, ilgili firma ve Odadan yanıt alınıp alınmadığı ithalatçı gümrük idaresince bunlar dışında sorulan diğer hususlara verilen cevaplara yer verilmesi gerekmektedir. Sonradan kontrolü tamamlanan A.TR dolaşın belgelerinde yer alan ve sonradan kontrol gerekçesini oluşturan (mühür eksikliği, okunaksız mühür, imza eksikliği v.s. gibi) eksiklikler giderilerek belgenin arkasındaki 15 no.lu “Kontrolün Sonucu” kutusunun  ilgili bölümü işaretlenmek (doğru veya yanlış) ve muayene memurunun mührü imzası tarih ve gümrük idaresi mührü tatbik edilmek suretiyle işlemlerin sonuçlandırılması icap etmektedir.

Bilgi edinilmesini ve bağlantınız gümrük müdürlüklerinin konu ile ilgili olarak talimatlandırılması hususunda gereğini arz ederim.

Müsteşar a.

DAĞITIM;

Tüm Gümrük ve Muhafaza Başmüdürlüklerine