T.C.

BAŞBAKANLIK

GÜMRÜK MÜSTEŞARLIĞI

Gümrükler Genel Müdürlüğü

Sayı    : B.02.1.GÜM.0.06.00.37.1091-1230                              ANKARA

Konu :

TELEFAKS

TÜRKİYE TEKSTİL SANAYİİ İŞVERENLERİ SENDİKASI

Akaretler Vişnezade Camii Meydanı, No:2/10,

80680 Beşiktaş - İSTANBUL

Devlet Bakanlığı Makamı’nın 30.05.2000 tarihli 2059 sayılı yazısı ekinde alınan “Türkiye Tekstil ve Konfeksiyon Sektörü Değerlendirmesi ve Stratejik Hedefler - Mayıs 2000” başlıklı rapor incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 04.11.1999 tarihli ve 23866 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 05.02.2000 tarihinde yürürlüğe girmesi ile birlikte, Avrupa Birliği ile ülkemiz arasındaki Gümrük Birliği’nin tamamlanmasına ilişkin 06.03.1995 tarihi ve 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’ndan kaynaklanan yükümlülüklerimiz çerçevesinde, Avrupa Birliği Ortak Gümrük Kanunu olarak da adlandırılabilecek mevzuatın bütün temel müesseseleri milli mevzuatımıza aktarılmıştır. 4458 sayılı Gümrük Kanunu hazırlanırken uluslararası yükümlülüklerimizin yanı sıra ülkemizin milli ihtiyaçlarını karşılayacak ve uygulamaya açıklık getirecek maddelere yer verilmesi amaçlanmıştır. Başka bir ifade ile, 05.02.2000 tarihinde yürürlüğe giren 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile Avrupa Birliği ile sağlanan Gümrük Birliği’ne bağlı olarak 1615 sayılı Gümrük Kanunu ve bağlı mevzuattan oluşan gümrük mevzuatımızın basitleştirilerek Avrupa Birliği gümrük mevzuatı ile gerekli entegrasyonun sağlanması hedeflenmiştir.

Bu çerçevede, söz konusu Raporda belirtilen ve Müsteşarlığımız görev ve yetki alanına giren hususlara ilişkin değerlendirmelere, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile birlikte yapılan düzenlemeler de dikkate alınmak suretiyle, aşağıda yer verilmiştir.

1. Türkiye’ye ithal edilen tüm iplik, ham bez, kumaş ve konfeksiyon ürünlerinin İhtisas Gümrüklerinden yapılmasına ilişkin olarak, 26.01.1998 tarihli ve 5 sayılı Genelgemiz ile, Gümrük Giriş Tarife Cetveli’nin 50-63 üncü (50-63 dahil) fasılları kapsamındaki tekstil ürünleri ithalinin sadece İstanbul Halkalı Tekstil İhtisas Gümrük Müdürlüğü, Bursa Tekstil İhtisas Gümrük Müdürlüğü, Mersin Giriş Gümrük Müdürlüğü ve İzmir Giriş Gümrük Müdürlüğü’nden yapılması gerektiği hükme bağlanmış; ancak pamuk, pamuk ipliği ve yün ithali, sanayiciler tarafından hammadde olarak kullanılmak kaydıyla getirilen  yün  iplik, tabii  elyaf,  sun’i-sentetik elyaf ve iplikler, Geçici İthalat Rejimi ve Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki ithal işlemleri bu Genelgemizin dışında bırakılmıştır.

2. Gümrük Müsteşarlığı merkez ve taşra teşkilatlarını çağdaş bir yapıya kavuşturmak amacıyla geliştirilen Gümrük İdarelerinin Modernizasyonu Projesi (GİMOP) ile, dış ticaret erbabına daha iyi hizmet verilmesi, selektif ve etkin gümrük denetimlerinin yapılmasının sağlanması, gümrük mevzuatının yeknesak uygulanması, daha etkin vergi tahsilatının temini ve dış ticaret istatistiklerinin daha etkin hazırlanması amaçlanmaktadır.

Bu proje kapsamında gümrük idarelerinin Türkiye genelinde otomasyona geçirilmesi çalışmalarına devam edilmektedir. Otomasyon projesine dahil olmayan gümrük idarelerinin kapatılması zorunluluk arz ettiğinden; proje kapsamında daha iyi hizmet verebilmek, daha etkin kontrol sağlayabilmek ve daha hızlı ve sağlıklı istatistik üretebilmek amacıyla gelişmiş ülke uygulamalarına paralel olarak gümrük idaresi sayısının azaltılmasına yönelik ilk çalışma tamamlanmış ve mevcut gümrük idarelerinin yaklaşık 1/3’ünü oluşturan 120 gümrük idaresi, 17.09.1999 tarihli, 23829 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 10.09.1999 tarihli, 13314 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 18.09.1999 tarihli, 23820 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelik değişikliği ile kapatılmıştır.

3. Bilindiği üzere, ithal eşyasının gümrük kıymeti 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 23 ila 31. Maddelerinde yer alan hükümlere göre belirlenmektedir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24 (1)’inci maddesine göre, ithal eşyasının gümrük kıymeti, eşyanın satış bedelidir. Satış bedeli, Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28 inci maddelere göre gerekli düzeltmelerin yapıldığı fiilen ödenen veya ödenecek fiyattır. Bu maddeye göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti, aynı Kanunun 25. Maddesinin 2. Fıkrasının (a), (b), (c), (d) bentlerinin sırasıyla uygulanmasıyla belirlenir.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 24. ve 25. Maddelerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymeti, aynı Kanunun 26 (1) maddesinde belirtilen prensip ve genel hükümlere göre uygun yöntemlerle ve Türkiye’de mevcut veriler esas alınarak belirlenir. Ancak, söz konusu Kanunun 26 (2) maddesi gereğince, 26 (1). Madde uygulanırken; Türkiye’de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı, gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanını kabul etmesini öngören bir sistem, eşyanın ihraç ülkesindeki piyasa fiyatı, aynı veya benzer eşyanın, 25’inci maddenin 2. Fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli, Türkiye’den başka bir ülkeye ihraç edilmek üzere satılmış eşyanın fiyatı, asgari gümrük kıymetleri, keyfi veya fiktif kıymetler esas alınamamaktadır.

Bu itibarla Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan bir satışta ortaya çıkmayan, maliyet hesaplamasına dayanan asgari ithal birim fiyatlarının, fiyat kontrolünde kullanılması mümkün bulunmamaktadır.

4. Gerçek dışı beyan ve düşük kıymetli ithalata ilişkin olarak geçmişe yönelik inceleme yapılması için tekstil ve konfeksiyon sektöründe faaliyet gösteren bazı firmalar tarafından talepte bulunulması üzerine Müsteşarlığımız denetim birimlerince gerekli inceleme ve soruşturma başlatılmış bulunmaktadır.

Diğer taraftan, tüm Gümrükler Başmüdürlüklerine dağıtımlı 28.12.1998 tarihli ve 40878 sayılı yazımız ile, Birleşik Arap Emirlikleri’nden yapılan ithalatta kıymet tespitinin nasıl yapılacağı   ve  Uzak  Doğu’da  ortaya   çıkan  ekonomik  kriz  nedeniyle  bölge   menşeli  eşya ithalatında düşük kıymetli fatura kullanma ihtimalinin yüksek bulunduğu, bu itibarla bu bölge menşeli eşya ithalatında düşük kıymetli fatura kullanılması olasılığına karşı azami seviyede müteyakkız bulunulması gerektiği bildirilmiştir. Müsteşarlığımıza ulaşan bilgilerden söz konusu talimatımızın titizlikle uygulandığı anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte, çifte faturalı ve yanlış beyanlı ithalata  ilişkin olay bazında somut bilgi ve belge bulunması ve Müsteşarlığımıza intikali halinde gereğinin yapılacağı tabiidir.

5. Dampinge karşı vergi, kota ve gözetim gibi dış ticaret politikası önlemlerine tabi belirli ülkeler menşeli eşyanın, kıyı ötesi ülkeler üzerinden ithal edilmesi ve menşe yanıltması yoluna gidilmesi suretiyle uygulanması gereken dış ticaret politikası önleminin etkisiz kılınması yönündeki girişimlerin önlenebilmesi amacıyla, tüm Gümrükler Başmüdürlüklerine muhatap 11.05.1999 tarihli 12739 sayılı yazımız ile, çıkış ülkesi B.A.E. olan ve bu ülke makamlarınca düzenlenen müfrez menşe şahadetnamelerinin kabul edilmemesi, eşyanın asıl menşe ülkesi makamlarınca düzenlenmiş orijinal menşe belgesinin bir örneğinin ibraz edilememesi halinde ithaline izin verilmemesi yönünde talimat verilmiştir.

6. Gümrük Yönetmeliğinin 186. Maddesinde beyan sahiplerinin beyannameye eklemesi zorunlu olan belgelerin neler olduğu belirtilmektedir. Kapsam bakımından genel olan söz konusu maddede, tekstil ürünleri ithalinde beyannameye Öko-Teks ve Azo Boya belgelerinin eklenmesi bizzat öngörülmemekle birlikte, söz konusu belgelerin İthalat ve/veya Dış Ticarette Standardizasyon Tebliğleri gibi diğer ilgili mevzuatın özel hükümlerine göre aranacak sair belgelerden olması halinde beyannameye eklenmesi zorunlu olacaktır. Bu nedenle, bu tür belgelerin beyannameye eklenmesi zorunlu belgelerden olabilmesi için öncelike diğer ilgili mevzuatta bu yönde bir düzenleme yapılması gerekmektedir.

7. Kota tahsisleri ve kota limitlerinin kontrol edilmesine ilişkin işlemler Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte, ilgili mevzuat hükümleri gereğince bir mal veya mal grubu için öngörülen kota limitlerinin kontrol edilmesine yönelik olarak gümrük idarelerince herhangi bir kayıt tutulmamaktadır. Bu konuda gümrük idarelerinin sorumluluğunun, kotaya tabi olduğu tespit edilen eşyanın ithalinde “ithal lisansı”nın aranması ile sınırlı olması ve ithali kotaya tabi tekstil ürünleri ve diğer eşya için öngörülen kota limitlerinin asıl menşe ülke esas alınarak izlenmesi nedeniyle Müsteşarlığımızca bu konuda yapılacak başka bir işlem bulunmamaktadır.

8. İthalatta gümrük mevzuatı ihlallerine ilişkin risk unsurlarının tespit edilmesi amacıyla Müsteşarlığımız Gümrükler Genel Müdürlüğü bünyesinde Risk Analizleri Şube Müdürlüğü kurulmuş bulunmakta ve tekstil ve hazır giyim ithalatındaki risk unsurlarının tespitine yönelik risk analizi çalışmaları sürdürülmektedir.

9. Dahilde İşleme Rejimi mevzuatının uygulanmasında tekstil ve hazır giyim sektöründe karşılaşılan sorunların çözümüne yönelik önerilere, Müsteşarlığımızca da iştirak edilmektedir. Daha önce de farklı sektör temsilcileri tarafından münferit olarak Müsteşarlığımıza iletilen söz konusu çözüm önerileri ile paralel nitelik taşıyan görüşlerimiz, Dahilde İşleme Rejimi’nin yürütülmesi yetkisini taşıyan Dış Ticaret Müsteşarlığı’na muhtelif tarihlerde iletilmiş bulunmaktadır. Bu doğrultuda, Dahilde İşleme Rejimi Mevzuatı’nın, Gümrük Mevzuatı’nın ilgili hükümleri ile uyumlu olacak şekilde ve sektörlerimiz açısından sorun yaratmaksızın uygulanabilmesi için, anılan Müsteşarlık tarafından Dahilde İşleme Rejimi mevzuatında gerekli değişikliklerin yapılması gerekmektedir.

Dış ticaret mevzuatının uygulayıcısı olan gümrük idarelerinin otomasyonuna yönelik çalışmalarımızın tamamlanması ile birlikte dış ticaret mevzuatının uygulanmasında gümrük idarelerinin teknolojik altyapı eksikliğinden kaynaklanan sorunların çözümlenmesi ve tüm sektörlerimizde faaliyet gösteren ithalat ve ihracatçılarımızın gümrük işlemlerini daha hızlı bir biçimde sonuçlandırması temin edilebilecektir.

Müsteşarlığımız; dış ticaret erbabının, ülkemizin dış ticaretini düzenleyen mevzuat hükümlerinden kaynaklanan sorunlarının giderilebilmesi için, söz konusu mevzuatın hazırlanması ile görevli ve yetkili bulunan tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerekli işbirliğini sağlamaya her zaman hazırdır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.

                                                                                                                Müsteşar