Bölüm XVIII

Fasıl 91

Genel

FASIL 91

SAATLER VE BUNLARIN AKSAM VE PARÇALARI

Fasıl Notları.

1.- Bu Fasıl aşağıda yazılı olanları kapsamaz:

(a)   Saat camları ve saat için ağırlıklar (mamul olduğu maddeye göre sınıflandırılır);

(b)   Saat zincirleri (duruma göre 71.13 veya 71.17 pozisyonları);

(c)   XV. Bölümün iki no.lu Notunda tanımlanan adi metallerden (Bölüm XV) genel kullanıma mahsus aksam ve parçalar veya plastikten (Fasıl 39) veya kıymetli metaller veya kıymetli metallerle kaplama metallerden (genellikle 71.15 pozisyonu) benzeri eşya; bununla beraber saat yayları (zemberekler dahil) saat aksamı olarak 91.14 pozisyonunda sınıflandırılırlar;

(d)   Rulman bilyaları (duruma göre 73.26 veya 84.82 pozisyonları);

(e)   84.12 Pozisyonundaki eşapmansız (maşasız) çalışmak üzere imal edilmiş eşya;

(f)   Bilyalı rulmanlar (84.82 pozisyonu); veya

(g)   85. Fasıldaki eşya (saat makinasını ya da sadece veya esasen bu makinanın parçaları olarak kullanıma elverişli eşyayı meydana getirmek için henüz bir araya getirilmemiş veya diğer unsurlarla birleştirilmemiş).

2.- 91.01 Pozisyonu sadece tamamen kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden veya aynı metallerin 71.01 ila 71.04 pozisyonlarına giren tabii veya kültür incileri, kıymetli veya yarı kıymetli taşlar (tabii, sentetik veya terkip yoluyla elde edilmiş) ile birleştirilmesiyle yapılmış zarfları olan saatleri kapsar. Zarfları adi metallerden olup, kıymetli metallerle kaplamalı saatler 91.02 pozisyonuna girer.

3.- Bu Fasılın tatbikinde "saat makinası" tabirinden, bir pandül, zemberek ve kuvartz kristali veya zaman aralıklarını tespite elverişli diğer herhangi bir sistem ile ayarlanan mekanik göstergenin birleştirildiği bir gösterge veya sisteme sahip aletler anlaşılır. Bu gibi saat makinalarının kalınlığı 12 mm. yi ve genişliği, uzunluğu veya çapı 50 mm. yi geçmez.

4.- 1 no.lu Not hükmü saklı kalmak şartıyla, aynı zamanda hem saatlerde hem de diğer eşyada (ayar aletleri gibi) kullanılmaya elverişli makinalar ve diğer aksam ve parçalar bu Fasılda sınıflandırılır.

GENEL AÇIKLAMALAR

Bu Fasıl saatçi eşyasını yani esas itibariyle zamanı ölçmeye veya zaman fonksiyonlu bazı işlemleri yapmaya mahsus cihazları içine almaktadır. Böylece, insan üzerinde taşınan ve portatif denilen türden olan zaman gösteren cihazlar (cep saatleri, cepte taşınan türden olan zaman sayaçları ve kol saatleri), sabit denilen türden olan zaman gösteren cihazlar (masa ve duvar saatleri, çalar saatler, bina saatleri, denizci kronometreleri, nakil vasıtalarının alet tablolarına monte edilmeye mahsus saatler, zaman sayaçları), kontrol cihazları ve muayyen zamanda bir mekanizmayı harekete getiren saat makinalı veya senkron motorlu cihazlar ile genel olarak bu cihazların aksam, parça ve teferruatı bu Fasılda yer alır.

Bu Fasıla dahil eşya herhangi bir maddeden (kıymetli metaller dahil) olabileceği gibi, incilerle, kıymetli taşlarla, sentetik veya terkip yoluyla elde edilen taşlarla bezenmiş veya süslenmiş de olabilir (91.11 ve 91.12 pozisyonlarının izahına bakınız).

Bölüm XVIII

Genel

Diğer eşya ile (mobilya, lamba, hokka takımı, kağıt veya diğer evrak üzerine konulan ağırlıklar, bloknotlar, sigara kutuları, çakmaklar, el çantaları, pudra kutuları, sigara tablaları, kalemlikler, bastonlar, vb.) birleştirilmiş halde bulunan saatlerin tarifedeki yerleri, tarifenin tefsiri hakkındaki genel kurallara göre belirlenir. Bununla beraber, saatçi eşyasının içine konulan basit aydınlatma tertibatı bunların bu Fasılda kalmalarına mani teşkil etmez.

Bu Fasılın pozisyonlarına ait açıklamalarda belirtilen istisnalardan başka aşağıda yazılı olanlar bu Fasıl haricindedir:

(a)    Güneş saatleri ve kum saatleri (mamul olduğu madde rejimine göre sınıflandırılır).

(b)    Müzikle ilgili parçalar (şarkı söyleyen mekanik kuşlar vb.) ve zaman kadransız müzik kutuları (92.08 pozisyonu).

(c)    Zaman makinalı olmayan oyuncak saatler ve saat biçimindeki noel ağacı aksesuarları (95.03, 95.05 pozisyonu).

(d)    Vitrinler için otomatlar ve canlı (hareketli) tablolar (96.18 pozisyonu)

(e)  Sanat çalışmaları, kolleksiyon parçaları ve antikalar (Fasıl 97).

Bir masa yada kol saati 2 ana parçadan oluşmuştur. Hareketli parçalar ve bunlar için bir kap (kabin, kutu vb.).

Mekanik saat makinaları aşağıdaki parçalardan oluşur:

(1)  Gövde veya çatkı. Bu umumiyetle platin denilen tabla ile köprülerden müteşekkildir. Platin saat makinasının dayanağını teşkil etmekte olup, köprüler bunun üzerine vida ve ayaklarla tesbit olunmaktadır. Bazı gövde veya çatkılar düzenli platin ve köprülerden başka makinanın belirli parçalarını (minütöri, alarm mekanizması vb.) belirli bir yerde tutmak için bir veya daha fazla ilave platin içermektedir.(örn;kadran platini, alt kapak platini.)

(2)  Hareket ettirici unsur. Bu saat makinasını çalıştıran bir unsur olup, genellikle ağırlıklardan veya zemberekten ibarettir. Enerji kaynağı elektrik cereyanından, atmosfer tazyikinden, ısı değişikliğinden, vb. olabilir.

(3)  Çarklar. Bunlar birbirine geçmiş dişli çarklar olup, hareket ettirici unsurun meydana getirdiği enerjiyi eşapmana intikal ettirmeye ve bu suretle zamanın ölçülmesine yaramaktadır.

(4)  Minütöri. Bu, yelkovanın hareketini akrebe intikal ettiren parçaların genel heyetini içine alır. Kadran platinli makinalarda, minütöri genellikle kadran platini ile platin tabla arasında yerleştirilmiştir.

(5)  Eşapman. Bu regülatöre lüzümlu hareketi intikal ettirmekle ve çarkların hareketini regülatörün kumandasına uydurmaya teminle vazifeli bir unsurdur.

Çeşitli tiplerdeki eşapmanlar arasında manivelalı veya maşalı, silindirli, tırnaklı, vb. eşapmanlar belirtilebilir.

(6)  Regülatör tertibatı. Hareket ettirici unsurun meydana getirdiği hareketi ayarlayan bu tertibat genellikle bir rakkastan veya yaylı bir rakkastan sarmal yay ve rakkas bileşiminden, diyapozon, piezo elektrik kuvartz kristali veya zaman dilimlerini belirleyebilen herhangi bir sistemden oluşur.

(7)  Ayar tertibatı (itmeli, çekmeli, tırnaklı, vb.) ve kurma tertibatı.

Yukarıda belirtilen parçaların birleştirilmesinden meydana gelen saat makinası, kadran, akrep ve yelkovanla birlikte bir zarf veya kabine içine yerleştirilir.

Rakkaslar, eşapman parçaları ve çarklar çok ince millerle donatılmıştır. Alelade ucuz saatlerde bu miller saat makinasının tabla ve köprülerine doğrudan doğruya pim veya mil ile tutturulmuş bulunmakta, kıymetli olanlarında ise mil yatakları aşınmayı önlemek maksadıyla kıymetli veya sentetik taşlarla techiz edilmektedir.

Bölüm XVIII

Genel/91.01

Saatler zil, çıngırak veya çan tertibatı ile donanmış olabilmekte ve bunların her biri hususi bir mekanizmaya lüzum göstermektedir.

Saatler elle, elektrikle veya otomatik olarak kurulur.

*

* *

Bu aletleri elektrikli (elektronikler dahil) olabilir, örneğin:

(A)  Kuru pilli müstakil saatler. Bunların rezervleri düşüktür (bir kaç dakikalık). Bu tür elektrik saatleri mutad saatlerin rakkas veya yaylı rakkasları ile donanmış, olup, zemberekleri elektrikli bir mıknatıs vasıtası ile zaman zaman kurulmaktadır.

(B)  Bir elektrik şebekesine bağlanarak çalışan saatler. Bunların  rezervleri yüksektir (bir kaç saatlik). Bunlar da keza mutad yaylı rakkas veya rakkasla donanmış olup, zemberekleri veya ağırlıkları zaman zaman bir elektrik motoru ile (senkronlu, endüksiyonlu, vb.) kurulmaktadır.

(C)  Kuru pil veya akümülatörle veya bir elektrik devresine bağlanmak suretiyle çalışan pandüllü müstakil saatler. Bunların rakkamlarının git gel hareketi elektromanyetik bir tertibatla temin olunmaktadır.

(D)  Kuru pille yada akümülatörle çalışan saatler. Elektronik akım tarafından salınması sağlanan düzenleyici aletle (ayar kolu, pizo-elektrik kuartz kristali vb.) donatılmıştır.

(E)  Senkron motorlu müstakil saatler. Bunlar, frekansı ayarlı olan bir elektrik devresine bağlanarak çalışan ve dolayısı ile regülatör tertibatı bulunmayıp, sadece motor ve çarklardan teşekkül eden saatlerdir.

91.05 Numaralı pozisyon açıklayıcı notlarında elektrikli saat sistemleri hakkında daha fazla ayrıntılı bilgi verilmiş bulunmaktadır.

Bazı elektrikli saatler uzaktan kontrol ile doğru zamana kurulmak için bölümlerle donatılmıştır.

*

* *

“Saat makinası” nın tanımlandığı bu Fasılın 3 no.lu Not hükmüne uygun olarak aşağıdaki ölçüm metodları kullanılır.

(a) Kalınlığın Ölçümü

Makinanın kalınlığı, herhangi vidalar, vida somunlarını veya bu düzlemin yerinde düşünülen sabit parçalar, hiç dikkate almadan kadran desteğinin dış düzleminden (veya eğer son kısım makina ile birleşik ise göstericinin görülebilir yüzeyi) en uzak zıt yöndeki dış düzleme olan mesafedir.

(b) Genişlik, uzunluk veya çap ölçümü

Genişliği, uzunluğu veya çapı (simetri eksenleri ile tesbit edilen) dönen mili yada başı dikkate almadan uygun bir şekilde ölçülür.

91.01-  KOL SAATLERİ, CEP SAATLERİ VE DİĞER SAATLER (ZAMAN ÖLÇEN SAYAÇLAR DAHİL)(ZARFLARI KIYMETLİ METALLERDEN VEYA KIYMETLİ METALLERLE KAPLAMALI METALLERDEN OLANLAR).

 - Pilli veya akümülatörlü kol saatleri (zaman ölçen sayaçlı olsun olmasın):

9101.11 -- Sadece mekanik göstergesi olanlar

9101.12 -- Sadece opto-elektronik göstergesi olanlar (dijital)

Bölüm XVIII

91.01/02

9101.19 -– Diğerleri

 - Diğer kol saatleri (zaman ölçen sayaçlı olsun olmasın):

9101.21 -- Otomatik kurmalı olanlar

9101.29 -– Diğerleri

 - Diğerleri:

9101.91 -– Elektrikle çalışanlar.

9101.99 -- Diğerleri

Ayrıntılarda gerekli değişiklikler yapıldığında 91.02 numaralı pozisyon açıklayıcı notları bu pozisyona uygulanır.

Bu Fasılın 2 no.lu Notuna göre, bu pozisyonun saatleri tamamıyla kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplanmış metallerden saat zarflarına sahip olmadır. Bunlar kıymetli taşlarla veya tabi yada kültür incileriyle üretilmiş olabilir ve bir muhafaza ile donatılmış olabilir yada kıymetli metalden bileziği olabilir (kıymetli taşla süslenmiş olsun olmasın).

71. Fasılın 7 no.lu Notuna göre, "kıymetli metallerle kaplanmış metal" deyimi adi metalin bir veya daha fazla yüzeyine sıcak haddeleme, kaynaklama ve lehimleme veya benzeri mekanik yöntemlerle kıymetli metalin tutturulması anlamına gelir.

Bununla birlikte kıymetli metalle kakmalı adi metal zarflı saatler de olduğu gibi, çelik kaplamaya sahip, kıymetli metallerle kaplanmış metal veya kıymetli metalden zarflı saatler 91.02 pozisyonundadır.

91.02-  KOL SAATLERİ, CEP SAATLERİ VE DİĞER SAATLER (ZAMAN ÖLÇEN SAYAÇLAR DAHİL)(91.01 POZİSYONUNDAKİLER HARİÇ):

 - Elektrikle çalışan kol saatleri (zaman ölçen sayaçlı olsun olmasın):

9102.11 -- Sadece mekanik göstergesi olanlar

9102.12 -- Sadece opto-elektronik göstergesi olanlar (dijital)

9102.19 -- Diğerleri

 - Diğer kol saatleri (zaman ölçen sayaçlı olsun olmasın):

9102.21 -- Otomatik kurmalı olanlar

9102.29 -– Diğerleri

 - Diğerleri:

9102.91 -– Elektrikle çalışanlar

9102.99 -- Diğerleri

Bu pozisyon saat makinasının kalınlığına bakmaksızın zamanı yada zaman aralıkları ölçüsünü gösteren, taşınması veya takılması amaçlanan ve tüm  pozisyonlarda  işleyebilir  şekilde planlan kılıf ve makinadan

Bölüm XVIII

91.02

oluşan elektrikli ve mekanik (çoğunlukla elektronik) zaman gösterme aletlerini içine alır. Bunlara kol saatleri köstekli saatler, cep saatleri, çantada taşınan saatler, broşlara ve yüzüklere yerleştirilen saatler dahildir.

Bununla birlikte ayaklı saat (kronometre) ler saat olarak düşünülmemelidir. Bu pozisyon sadece saat, dakika ve saniye gösteren basit makinalı saatleri değil, bunlara ilaveten diğer bazı unsurları ihtiva eden komplike makinalı olanları da içine alır. Bunlara örnek olarak kronoğraflar, çalan saatler, repatisyonlu ve çalar saatler, otomatik saatler, takvimli saatler, kurgusuna göre ne kadar zaman işleyebileceğini gösteren saatler, bunların bir kaçını ihtiva eden saatler, vb. zikrolunabilir.

Bu pozisyonda yer alan saatler fantezi veya özelliği olan karakterde de olabilir. İçine su sızdırmayan türden olan saatler; sarsıntıdan etkilenmeyen saatler; antimanyetik saatler; sekiz gün işleyen saatler; kendi kendine kurulan saatler; kadranı, akrebi ve yelkovanı ışıklı saatler; saniye gösteren ibresi merkeze veya ayrı bir kadrana bağlı saatler; akrep ve yelkovanı olmayan saatler veya gişeli saatler; kılıflı saatler; spor saatleri; körler için özel imal edilmiş kabartmalı saatler, vs. bu kabil saatlerdendir.

Hatasız yüksek doğruluğa sahip saatlere kronometre denilir. Bunlar çeşitli vaziyetlerde ve değişik sıcaklıklarda denenmiş saatlerdir. Gemilerde kullanılan cep kronometreleri de buraya dahildir. Gemici kronometreleri ve benzerleri bu pozisyon haricindedir. (91.05 pozisyonu).

Kronograflar, günün saatini göstermekle beraber oldukça kısa zaman aralarını ölçmede de kullanılan türden olan saatlerdir. Bunlar, mutad akrep, yelkovan ve saniye ibresinden başka iki hususi ibreyi de ihtiva etmektedir.

Bunlardan kronograf ibresi denilen dakikada bir devir yapmakta olup, bir düğmeye basılmak suretiyle işletilmekte, durdurulmakta veya sıfıra getirilebilmektedir. Kontör ibresi denileni ise, kronograf ibresinin kaç dakika çalıştığını göstermektedir. Bazı kronograflarda ikinci bir kronograf ibresi bulunmaktadır.

Bu pozisyon duraklı (saniye ölçen) saatleri içine alır. Bunların kollu olanları yukarıda tasvir edilen kronograflardan farklılık gösterirler, çünkü normal olan akrep yelkovan ve saniye kolları yoktur, sadece merkez saniye kolu (bir diğer saniye kollu  veya kolsuz) ve dakika kaydeden kolları vardır. Bununla birlikte, elektronik duraklı saatler günün saatlerini göstermek için yardımcı bir özelliğe sahiptir.

Kronograflar ve zaman ölçen sayaçlar saniyenin beşte, onda, yüzde veya binde birini gösterebilmektedir. Bunlar bazan bir koşucunun, bir motorlu  nakil vasıtasının, ses, vb. nın süratini, nabız oranını, bir makinanın istihsalini, vb. yı herhangi bir hesaplamaya lüzum kalmadan tayine yarayan hususi kadranlarla mücehhez bulunmaktadır. Bazılarında zaman kaydetmeye mahsus aletlerde vardır.

Saatlerle birlikte gelen bilek kayışları (bağlı yada bağlanmamış) bu başlıkta sınıflandırılır.

Aşağıda yazılı olanlar ayrı geldikleri takdirde bu pozisyon haricinde kalır: saat zarfları ve saat zarflarının aksamı (91.11 pozisyonu) saat makinaları (91.08 veya 91.10 pozisyonları) saat kayışları, saat bantları ve saat bilezikleri (91.13 pozisyonu) ve saat makinası aksamı (genellikle 91.10 veya 91.14 pozisyonu).

Aşağıdakiler bu pozisyon haricindedir:

(a) Pedometreler (90.29 pozisyonu)

(b) Saat makinalı masa ve duvar saatleri (91.03 pozisyonu)

(c) Taşıtlar, uçaklar, uzay araçları ve gemilerin alet tablolarına monte edilmeye mahsus saatler ve benzerleri (91.04 pozisyonu)

Bölüm XVIII

91.03/04

91.03-  SAAT MAKİNALI DUVAR SAATLERİ VE ÇALAR SAATLER (91.04 POZİSYONUNDAKİ SAATLER HARİÇ).

9103.10 – Elektrikle çalışanlar

9103.90 - Diğerleri

Bu pozisyon saat makinalı ve kadran ile donatılmış ve günün saatlerini göstermek için kurulmuş olmak kaydıyla saatleri (çalar saatler dahil ama 91.04 pozisyonundaki saatler hariç) içine alır. 3.Fasıl notunda bu pozisyondaki saat makinası deyimi, denge çarkı ve kıl zemberek, kuvars kristal veya zaman aralıklarını tesbit edebilen herhangi diğer bir sistem ile ayarlanan mekanik göstergeninin birleştirildiği bir gösterge veya sisteme sahip düzenlenmiş aletler demektir. Bu gibi saat makinaları 12 mm. kalınlığı geçmeyen, uzunluğu veya çapı 50 mm. yi aşmayan saat makinalarıdır.

Bununla birlikte bu pozisyon haricinde olanlar aşağıda belirtilmiştir.

(a) Motorlu kara nakil vasıtalarının uçakların ve gemilerin alet tablolarına monte edilmeye mahsus saatler ve benzerleri. Bunlar saat makinalı olsun veya olmasın ve saat makinalı olanların kalınlığı ne olursa olsun 91.04 pozisyonunda yer alır.

(b)    Birinci paragrafta belirtilen şartlara uymayan saatler (alarmlı saatler dahil), örneğin; sarkaçlı saatler, zaman aralıklarının tayin etme kapasitesinde herhangi bir ayar sistemli ve kalınlığı 12 mm.yi aşan veya genişliği, uzunluğu veya ebatı 50 mm.yi geçen saatler, ayar sistemi olmayan makinalı saatler (örneğin; senkron motoru ile çalışanlar gibi). Bütün bu saatler:91.05 pozisyonunda yer alır.

Çalar, masa ve duvar saatlerinde bir çıngırak tertibatı bulunmakta ve saatin zarfı umumiyetle gonk vazifesi görmektedir. Çıngırak tertibatı hususi bir ibre vasıtası ile önceden tayin olunan bir saate ayarlanmakta ve o saat geldiğinde harekete geçmektedir. Bu kabil saatlerin çıngırak tertibatı yerine bazen müzikli tertibat konulmaktadır.

Saat makinaları olması kaydıyla pozisyona şunlar dahildir:

(i)  Eve ait veya iş yerinde saatler (alarmlı saatleri içerenler) ayaklı, destekli vb.

(ii) Kutulu seyahat saatleri.

(iii) Takvimli saatler.

(iv) Sekiz günlük saatler.

(v)  Saat başlarında çalan saatler.

(vi) Fosforu kadran kolu olan saatler.

Aşağıdakiler ayrı geldiği zaman bu pozisyon haricindedir. Makinalar (91.08 veya 91.10 pozisyonları) saat zarfları (91.13 pozisyonu) ve makina aksamı (genellikle 91.10 veya 91.14 pozisyonları).

91.04-  MOTORLU KARA NAKİL VASITALARININ, UÇAKLARIN,UZAY ARAÇLARININ, GEMİLERİN VEYA DİĞER NAKİL VASITALARININ ALET TABLOLARINA MAHSUS SAATLER VE  BENZERLERİ.

Bu pozisyon, bütün kara nakil vasıtalarının (motorlu kara nakil vasataları, motosikletler, vb.), uzay araçlarının, uçakların ve gemilerin alet tablolarına, volanlarına, dikiz aynalarına vb. üzerine monte edilmek üzere hususi surette imal edilmiş bulunan makina ve kılıfla birlikte komple saatleri içine almaktadır. Bu tür saatler tipleri ve makinasının kalınlığı ne  olursa olsun bu pozisyonda yer alır. Bunlar umumiyetle elektrikli, (daha ziyade elektronik) kendi kendine kurulan veya sekiz günde bir kurulan türdendir.

Bölüm XVIII

91.04/05

Kara nakil vasıtalarında kullanılan kronograflar da bu pozisyona dahildir. Bunlarda mutad saatlerin ibrelerinden (akrep, yelkovan ve saniye ibresi) başka bir kronograf ibresi, dakikaları kaydeden bir ibre ve bir de koşu zamanını kaydedici tertibat bulunmaktadır.

Böylece aşağıda yazılı olanlar ayrı geldiklerinde bu pozisyon haricinde kalmaktadır: Saat makinaları (91.08 ila 91.10 pozisyonları), saat zarf veya muhafazalar (91.12 pozisyonu) ve saat makinası aksamı (genellikle 91.10 veya 91.14 pozisyonları).

91.05 - DİĞER SAATLER.

 - Çalar saatler:

9105.11 -– Elektrikle çalışanlar

9105.19 -- Diğerleri

 - Duvar saatleri:

9105.21 -– Elektrikle çalışanlar

9105.29 -- Diğerleri

 - Diğerleri:

9105.91 –- Elektrikle çalışanlar

9105.99 -- Diğerleri

Bu pozisyon tarifenin başka bir yerinde sınıflandırılmamış, günün saatlerini göstermek için yapılmış zaman tutucuları içine alır. Bu yüzden zemberekli saat makinalarından daha başka mekanizmalara sahiptirler. (Fasılın 3 no.lu Notunda tanımlan zemberekli saat makinalı saatler ve çalar saatler burada değildir)(91.03 pozisyonu).

Burada sınıflandırılan saatler ağırlık ile zemberek tertibatı ve elektrikle ve elektronikle işletilmiş olabilir. Genellikle bir pondülle rakkas ve bir kıl zemberek, bir ayar çatalı veya piezo-elektrik kuvars kristal ile düzenlenmişlerdir. Genellikle çan veya gong (saat başı, buçuklarda ve çeyreklerde) veya değişik gong sesleri çıkaran uyarı mekanizması ile donatılmışlardır.

Yukarıda sözü edilen şartlar nazara alınmak kaydıyla, bu pozisyonda yer alan saatler meyanında şunlar sayılabilir:

Umumi yerlere konulan saatler, evlerde, mağazalarda, vb. kullanılan saatler, stil saatler, presyalite teşkil eden saatler (Nöşatel saatleri, Paris saatleri, guguklu saatler, westminster çanının taklit eden çalar saatler, vb.); otomatik saatler; para atılarak çalıştırılan saatler; rasathane ve astronomi saatleri ve regülâtörler; otomatik olarak kurulan saatler (örneğin, suhunet ve atmosferik tazyik değişikliklerinin tesiriyle kurulan saatler gibi); çalar saatler, büyük saniye ibreli saatler, elektronik saatler, vb.

Elektrikli saat sistemlerine mahsus saatler de keza bu pozisyonda yer alır. Bunlar şehirlerde, fabrikalarda, telefon ve telgraf santrallerinde, garlarda, hava meydanlarında, limanlarda, bankalarda, otellerde, okullarda, hastanelerde, vb. da kullanılmaktadır. Elektrikli saat tesisleri, dakik bir şekilde ayarlanmış bir ana saat ile bu saat tarafından uzaktan kumanda edilen tali saatler (alıcı saatler) den oluşmuştur. Ana saatte genellikle mekanik olarak bir saat makinası   ile  kontak  tertibatı  bulunmakta  ve rakkasın her git gel

Bölüm XVIII

91.05/06

hareketinin meydana getirdiği hareket ettirici elektrik empülsiyonları bu kontak tertibatı vasıtasıyla devreye bağlı tali saatlere periyodik olarak intikal etmektedir. Tali saatler ana saatten gelen empülsiyonları dakikada veya yarım dakikada bir alacak şekildedir. Bunlarda rotatif veya gitgel hareketli bir armatorla donanmış elektrikli bir mıknatıs bulunmakta ve armatorun hareketi saatin makinasındaki çarkları çalıştırmaktadır. Böylece, ana saatden gelen her elektrik empülsiyonu tali saatin yelkovanını bir dakika veya yarım dakika ileri götürmektedir. Saat makinasının çarkları elektrikle kurulan zemberek vasıtası ile veya doğrudan doğruya bir elektrik motoru ile de çalıştırılabilmektedir. Tali saatlerin saniyeyi gösteren türden olanlarında akrep ve yelkovandan başka kadranın merkezine bağlı bir saniye ibresi de bulunmaktadır. Bu takdirde, ana saatte her saniye bir elektrik empülsiyonu göndermeye mahsus ayrı bir tertibat bulunur. Şurası kayda değer ki, sadece dakika ve saniyeyi veya saniyeyi gösteren ibreleri havi elektrikli tali saatler (saat ayarı vb. için) bu pozisyon haricindedir (91.06 pozisyonu).

Tali elektrik saatleri bina içinde ve dışında kullanılabileceği gibi iki veya daha fazla kadranı bulunabilir ve masa, vb. üzerine konulabilecek şekilde de olabilir.

Ana elektrik saatleri bazan diğer elektrikli cihazlara örneğin, işe devamı kayda mahsus cihazlara, bekçi kontrol saatlerine, komütatör tertibatına, kaydedici cihazlara, oktik veya akustik işaret cihazlarına (zil ve çıngıraklar, sirenler, işaret lambaları, vb.), deniz ve kara fenerlerine kumanda etmektedir.

Saatlerin aynı ayarda işlemesini temin bakımından elektrik şebekesine veya pnömatik tesislere bağlı senkronlu saat grupları da kullanılmakta ve bunların pnömatik tesisata bağlı olanlarında elektrik cereyanının yerini tazyikli hava almaktadır. Bu kabil saatler de keza bu pozisyona dahildir.

Bu pozisyon, gemici kronometreleri denilen saatlerle benzeri saatleri de içine almaktadır. Bunlar yüksek presizyonlu sabit saatçi cihazları olup, gemilerde doğru saati göstermeye yaramakla beraber ilmi maksatlar için de kullanılmaktadır. Bunlar umumiyetle cep kronometrelerinden daha büyük olup, bir mahfaza içine yerleştirilmiş (ayrıca kardan denilen yalpa önleyici bir çember üzerine monte edilmiş olsun olmasın) bulunmaktadır. Bu kabil kronometrelerin kurguları iki veya sekiz günlük olabilir ve ekseriya tetikli bir eşapmanı, ana yayın hareketli kuvvetini aynı ayarda tutan füzeli bir tertibatı ve kurgu derecesini gösteren bir kadranı ihtiva eder.

Bu pozisyonda yer alan saatlerin zarf ve kabineleri (91.12 pozisyonu), makinaları (91.09 veya 91.10 pozisyonları) ve bu makinaların aksamı (genellikle 91.10 veya 91.14 pozisyonları) ayrı olarak geldikleri takdirde bu pozisyon haricindedir.

Keza, aşağıda yazılı olanlar da bu pozisyon haricindedir:

(a)    Gemilerde kullanılan cep kronometreleri (91.01 veya 91.02 pozisyonları).

(b)    Kara nakil vasıtalarının, uçakların ve gemilerin, uzay araçlarının alet tablolarına monte edilmeye mahsus saatler ve benzerleri (91.04 pozisyonu).

91.06-  SAAT MAKİNALI VE SENKRON MOTORLU ZAMAN KONTROL CİHAZLARI VE ZAMAN SAYAÇLARI (DEVAM KAYDEDEN CİHAZLAR, TARİH VE SAAT KAYDEDİCİ CİHAZLAR GİBİ).

9106.10 - Devam kaydedici cihazlar; tarih ve saat kaydedici cihazlar

9106.20 - Parkmetreler

9106.90 - Diğerleri

Bölüm XVIII

9l.06

Saatlerin veya saat tiplerinin (tali derecede senkron motorlu saatlerinin makinalarını içine alan) makinalarıyla yada redüktör dişlisi olsun olmasın sekronize motor ile çalışması kaydıyla bu pozisyona aşağıdakiler dahildir:

(i)  Bir hareketin ve işlemin yapıldığı zamanı kaydeden geniş alanlı aletlerdir.

ve (ii)  Her hangi bir yerde belirtilmeyen ölçme, kayıt ve diğer zaman aralıklarını gösterme aletleri.

Bu gibi aletlerin, saati, dakikayı ve saniyeyi gösteren kadranları olabilir. Bununla birlikte bu pozisyondaki bazı belirli aletleri, devam kaydedici cihazlar, posta güvercinlerinin yuvalarına dönme zamanını kaydeden cihazlar, bekçi kontrol saati gibi bazen kadransızdır.

Bu pozisyonda yer alan cihazlar meyanında aşağıdakiler örnek verilebilir:

(1)  Devamı kaydeden cihazlar. Bunlar, fabrika, atölye, vb. gibi yerlerde çalışanların geliş ve gidişlerini kaydetmeye mahsus cihazlar olup, esas itibariyle saat makinası ile çalışan tarih kaydedici bir tertibattan, bir tokmaktan ve bir de mürekkepli şeritten teşekkül etmekte ve bunların hepsi bir muhafaza içine monte edilmiş halde bulunmaktadır. İşyerine gelen işçi yanında bulunan kartını bu cihaza sokmakta ve bu cihazın tokmağı mekanik olarak veya elektrikle harekete geçerek işçinin geliş tarihi, saat ve dakikası kartın üzerine damgalanmaktadır. Böylece, her işçinin kaç saat çalıştığı bu kartların üzerindeki kayıtlardan hesaplanabilmektedir. Devamı kaydeden cihazların en çok kullanılan tipleri sekiz günde bir kurulan mekanik türden olanları ile elektrikli olanlarıdır. Bunlar müstakil cihazlar olabileceği gibi, bir ana saatle irtibatlandırılmış veya kendi başlarına ana saat vaziyetinde de olabilir. Son olarak, bazı durumlarda devamı kaydeden cihazlar bir zili veya bir sireni harekete geçirebilmektedir.(91.05 pozisyonunun açıklama notuna bakınız).

(2)  Tarih ve saat kaydedici cihazlar. Bunlar  yukarıda (1) numaralı bentte bahsedilen devamı kaydeden cihazlara benzemekte, fakat aynı zamanda ayı ve yılı da kaydetmekte ve ayrıca bir sıra numarası vermekte veya diğer işaretleri kaydetmektedir. Bunlardan bazıları çalışılan saatleri (günlük veya haftalık) toplamaya mahsus tertibatla da donanmış bulunmaktadır. Bu cihazların bazıları da mektup ve muhasebe evrakının pul yerine geçen damga ile damgalanması, maliyet pusulalarının puantajı, vb. maksatlarda kullanılmaktadır.

(3)  Bekçi kontrol saatleri. Genellikle portatif şekilde bulunan bu kabil cihazlar, kağıttan bir kadranı veya tarih kaydedici bir mekanizmayı çalıştıran bir saat makinası ile mücehhezdir. Bekçiler (örneğin, gece bekçileri) kontrol mevkilerine konulan bu cihazları özel bir anahtarla işleterek periyodik geçiş zamanlarının (saat, dakika, belirlenmiş sayı vb.) kaydedilmesini sağlamaktadır. Bu husus, ya cihazın döner kadranı üzerinde delik açılması ile veya damgalanması suretiyle yahut da kağıttan bir bant üzerine mürekkepli bir şerit vasıtasıyla tabedilmesi suretiyle olur.

(4)  Posta güvercinlerinin yuvalarına dönme zamanını kaydetmeye mahsus cihazlar. Bunlar, portatif bir muhafaza içine yerleştirilmiş bir saat ile halkalara mahsus bir silindirden ve bir de vazife uçuşlarından dönen güvercinlerin dönüş gün, saat, dakika ve saniyelerinin bir bant üzerine tabetmek veya kağıttan bir bant veya kadran üzerine delik açmak suretiyle tespit eden bir tertibattan oluşmuştur.

Bölüm XVIII

91.06

(5)  Frekans kontrolü saatleri. Bunlar, senkron motorlu saatleri havi tesislerde, kontak saatlerinde saat ayarlı komütatörlerde, vb. da kullanılmakta olup, kadranları ayarlı zamanı (astromi  saati), senkron motorlu saatin gösterdiği zamanı ve bu iki zaman arasındaki farkı bir arada göstermektedir. Bu tür cihazlar esas itibariyle zaman farklarını göstermeye mahsus bir mekanizma ile, bir ana saat tarafından kumanda edilen ve ayarlı saati gösteren türden  olan  tali bir saat makinasından, senkron motorlu bir saat makinasından ve çeşitli kontak, işaret ve ayak tertibatından teşekkül etmektedir.

(6)  Fenni kronometreler. Bazan "kronoskop" da denilen bu tür cihazlar, bir elektrik kontağının açılıp kapanması ile sınırlandırılmış olan kısa süreli olayların süresini ölçmeye mahsus cihazlar olup, elektrik sayaçlarının kontrolünde veya ayarlanmasında, psikoteknik muayeneler sırasında muayeneye tabi tutulan şahsın reaksiyon hızının ölçülmesinde, vb. da kullanılmaktadır. Bu tür cihazlarda asli unsur olarak senkronlu bir motor, elektro manyetik bir birleştirme cihazı, saniye ve yüzde bir saniye taksimatlı kadranı içeren bir sayaç bulunmakta ve bunların tamamı bir muhafaza içine yerleştirilmektedir. Cihazın çalışması anında senkronlu motor devamlı olarak işlemekte ve olayın devamı süresince sayaç kısmı ile irtibat halinde bulunmaktadır.

Saat makinasını veya senkronlu motoru ihtiva etmeyen türden olan elektrikli veya elektronik kronoskoplar bu pozisyon haricindedir (90.31 pozisyonu).

(7)   Stadyumlara mahsus zaman sayaçları ile masa üzerine konulan türden olan sportif zaman sayaçları. Bunlar, yarış sonucu veya oyun süresini dakika veya saniye olarak gösteren cihazlardır.

Mutad saat kadranlı stadyum saatleri bu pozisyon haricindedir (91.05 pozisyonu).

(8)  Bazı işlemlerin süresini kontrole mahsus zaman sayaçları. Bunlarda bir saniye kadranı, dakikaları toplayan bir kadran ve birde cihazı işletmeye veya durdurmaya yarayan bir çubuk tertibatı bulunmaktadır.

(9)  Telefon konuşmalarının süresini kaydetmeye mahsus zaman sayaçları. Bunlar, yukarıda (8) numaralı bentte bahsedilen zaman sayaçları gibi çalışmakta ve bazan ayrıca bir zil tertibatı ile donanmış bulunmaktadır.

(10)Spor gösterileri için kaydedici kronograflar. Bunlar, kuvartz kristalli bir osilatörün kumanda ettiği senkron motorlu saat makinası ile çalışan cihazlar olup, zamanı saniyenin yüzde bir derecesine kadar bir doğrulukta tesbit etmekte ve aynı zamanda koşucuların kalkış ve varış sıralarını da kaydetmektedir. Bu kabil cihazların kaydetme mekanizması ya fotoğrafik bir usulle veya muayyen bir süratte hareket eden bir kağıt bantın tabedilmesi veya delinmesi suretiyle iş görmektedir.

Bu tür kaydedici kronograflarla birlikte kullanılan yardımcı cihazlar (bu cihazlar için sehpalar ve kasalar, yarış pisti kontaktörleri, portiyonlar, fotoelektirik selüllü tertibat, akustik transmisyon tertibatı, elektrikli veya radyotelegrafik transmisyon cihazları, vb.) bu pozisyona dahil olmayıp, kendi rejimlerine tabidir.

(11)Minütyeler. Bunlar, muayyen dakika (60 dakikaya kadar) dolunca zil çalan kısa Fasılalı zaman sayaçları olup, mutad olarak üzerinde 0 ila 10, 0 ila 30 veya 0 ila 60 numaraya kadar rakamları ithiva eden bir kadran ile bir zil tertibatından müteşekkildir. Bu kabil zaman sayaçları bir işlemin devam süresinin kontrol edilmesi gereken her safhada kullanılmaktadır.

Bölüm XVIII

91.07

Bununla beraber, muayyen zamanda bir zil tertibatını çalıştıracağı yerde bir elektrik devresini açıp kapayan zaman enterrüptörleri bu pozisyon haricindedir (91.07 pozisyonu).

(12)Sadece dakika ve saniyeleri veya sadece saniyeleri gösteren ibreleri ihtiva eden türden olan tali saatler. Bunlar, bir ana saatin kumandası ile çalışan saatler olup, saatlerin ayarında, vb. da kullanılmaktadır.

(13)Saat makinalı bilardo sayaçları. Bunlar ya oyun süresini veya doğrudan doğruya bu süre için ödenmesi gereken paranın miktarını gösteren cihazlardır.

(14)Zamanı saat ve dakika olarak gösteren kadranlı iki  saat veya zemberekli saat mekanizmasını, mekanizmanın durdurulabildiği ve başlatılabildiği iki düğme veya araç içeren satranç oyuncuları için süre saatleri.

Burada yer alan cihazların ayrı olarak gelen zarf, mahfaza ve kabineleri ya (91.12 pozisyonunda) veya kendi pozisyonlarında (91.12 pozisyonunun izahına bakınız), saat makinaları (91.08 veya 91.10 pozisyonunda) ve saat makinası aksamı ise genel olarak (91.10 veya 91.14 pozisyonlarında) yer alır.

Aşağıdakiler bu pozisyon haricindedir:

(a)    Zaman kadranı olmayan, zemberekli saat veya saat tiplerinin mekanizmasına sahip yada sahip olmayan zaman miktarını kaydedenler gibi 90. Fasılın aletleri ve elemanları, ve sismograflar (90.15 pozisyonu) borogroflar ve termograflar (90.25 pozisyonu) monometre (90.26 pozisyonu) benzin, sıvı veya elektrik tedarik veya üretim sayaçları (90.28 pozisyonu), devir sayaçları, üretim sayaçları, hız göstergeleri, takometreler, taksimetreler, pedometreler, kısa zaman aralıklarını ölçen aletler ve elemanlar (90.29 pozisyonu), apisometreler (90.31 pozisyonu)

(b)    Kronemetreli saatler, zaman grafikli (kronograflar) ve zaman sayaçları (91.01 veya 91.02 pozisyonları)

(c)    Müzik vuruşlarını sayan alet (metronomlar)(92.09 pozisyonu).

91.07-  BELİRLİ BİR ZAMANDA BİR MEKANİZMAYA HAREKETE GEÇİRMEYİ SAĞLAYAN SAAT MAKİNALI VEYA SENKRON MOTORLU CİHAZLAR (SAAT AYARLANIŞINA GÖRE DURAN CİHAZLAR VE DİĞER CİHAZLAR)

Bu pozisyon, 91.05 pozisyonundaki saatler mahiyetinde olmayan ve asıl görevi belirli zamanlarda (umumiyetle önceden tayin olunan günlük veya haftalık bir programla tesbit olunan zamanlarda) elektrik devrelerini otomatik olarak açıp kapamak olan saatçi cihazlarını içine almaktadır. Bunların burada yer alabilmeleri için saat makinalı (tali saat makinalı veya senkronlu saat makinalılar dahil) veya senkron motorlu (redüktör dişlisiyle donanmış olsun olmasın) olmaları gerekir.

Aydınlatma devrelerine (umumi yerlerin, mağaza vitrinlerinin, merdivenlerin, ışıklı reklamların, vb. aydınlatılmasına mahsus elektrik devrelerine), ısıtma devrelerine (su  ısıtıcılara, şohbenlere, vb. mahsus elektrik devrelerine), frigorifik tesislerin elektrik devrelerine, tulumba, vb. kumanda eden bu kabil cihazlara genellikle saat itibariyle devre kesici "enterrupteurs horaires" denilmektedir. İki tarifeli elektrik sayaçlarının rölelerine, konjonktör-disjonktörlere, kaydedici cihazlara, vb. kumanda edenlerde tarife değiştirici saatler, kontak saatleri, komütasyon saatleri veya tarifelendirme saatleri adları ile anılmaktadır. Bu pozisyonda yer alan cihazlar, esas itibariyle mekanik veya elektrikli bir saat makinasının veya basit bir senkronlu motoru ve genellikle ibreli veya ibresiz bir kadranı, kumanda zamanını ayarlayan bir tertibatı (lövye ve kenet tertibatı), kumanda rölelerini ve anahtar ve komütatörleri ihtiva etmekte ve bunların hepsi bir arada terminal  bağlantıları havi bir kutu içine monte edilmiş bulunmaktadır. Bu tür cihazların kadranları  genellikle  saat  taksimatlıdır.  Fakat  bazan  gün  ve ay

Bölüm XVIII

91.07/08

itibariyle de taksimatlandırılmaktadır. Kadranın etrafında bulunan lövye veya kenet tertibatı ayarlanacak olan saatin kontak tertibatını harekete getirmektedir.

Bu pozisyonda yer alan cihazlara bazan termostat, tazyik regülatörü, su seviyesi regülatörü, vb. kumanda etmektedir.

Bu pozisyon, elektrikli cihazlara (televizyon alıcıları, ütüler, çamaşır makinaları, bilardo masa lambaları, vb.), elektrik tedarik eden devreleri açıp kapamada kullanılan, içine madeni para yada jeton atıldığı zaman devreyi açan, zamanlamalı motorun hareketiyle devreyi kapatan, zaman aralığının içine atılan madeni para veya jetonların sayısına göre belirlendiği cihazları da içine alır.

Aşağıdakiler ayrı ayrı geldikleri zaman bu pozisyon haricindedir:

Yukarıda tanımlanan aletler için muhafazalar (91.12 pozisyonunda veya kendilerine uygun pozisyonlarında sınıflandırılmışlardır. 91.12 pozisyonunun açıklayıcı notuna bakınız) saat veya saat makinaları (91.08 ila 91.10 pozisyonları) ve bu gibi makinaların aksamıda genellikle 91.10 veya 91.14 pozisyonlarındadır.

91.08-  CEP VEYA KOL SAATİ MAKİNALARI (TAMAMLANMIŞ VEYA BİRLEŞTİRİLMİŞ).

 - Elektrikle çalışanlar:

9108.11 -- Sadece mekanik göstergeli veya mekanik göstergenin birleştirilebildiği bir tertibata sahip olanlar

9108.12 -- Sadece opto-elektronik göstergeli olanlar (dijital)

9108.19 -- Diğerleri

9108.20 - Otomatik kurmalı olanlar

9108.90 – Diğerleri [15.10.2002-24907 R.G Madde 515]

Bu pozisyon zarf içine yerleştirilmemiş saat makinalarını içine alır. Bu kullanım için tam ve hazır demektir. Bu makinalar beş temel tipte olabilir.

(1) Mekanik makinalar;

(2) Ayar-zembereği elektronik makinalı tipler;

(3) Düz veya eğilir rezonatörlü elektronik makinalar (ayarlama çatalı);

(4) Kıyas eder zaman göstergeli kuvars makinalar (kolları);

(5) Elekronik dijital zaman göstergeli kuvars makinaları (ışık yayan fosfor (LEDs) veya sıvı kristal göstergeli (LCD) ).

Kıyas eden zaman göstergeli mekanik veya elektronik makinalar kolsuz ve kadransız bulunabilirler. Dijital zaman göstergesi ile elektronik (katı durumda) makinalarda, gösterge hücreleri makinanın bir iç kısmını oluşturur; onsuz makinanın fonksiyonu yoktur ve bu yüzden bu pozisyon anlamında tam ve kurulu olarak düşünülemez.

Fasılın 3 no.lu not hükmü altında, bu pozisyondaki saat makinası deyimi, denge çarkı ve kıl zemberek, kuvars kristal veya zaman aralıklarını tesbit edebilen herhangi diğer bir sistem ile ayarlanan mekanik göstergenin birleştirildiği bir gösterge veya sisteme sahip aletler demektir. Bu gibi saat makinalarının kalınlığı 12.mm. yi geçmemeli,  genişliği   uzunluğu  ve  çapı  50  mm.yi  aşmamalıdır. Bu

Bölüm XVIII

91.08/09

makinalar bu yüzden temel olarak 91.01 ile 91.03 pozisyonlarındaki duvar ve kol saatlerine mahsustur. Fakat bu Fasılın diğer pozisyonlarına dahil saatçi eşyasına veya hatta diğer Fasıllardaki alet ve cihazlara (ölçü ve ayar aletleri, pedometreler, infilak ettirici aletler, vb.) takılmaya mahsus olsa bile bu pozisyonda sınıflandırılmış olarak kalır.

Yukarıdaki şartlara uymayan makinalar (91.09 veya 91.10 pozisyonları) ve 84.12 pozisyonundaki zemberekle çalışan motorlar bu pozisyon haricindedir.

Bu pozisyon makinaları parlatılmamış, parlatılmış, nikel kaplanmış, radyum kaplanmış, gümüşlenmiş, yaldızlanmış, cilalanmış olabilirler.

Pil veya akümülatör ile güçlendirilmiş saat makinaları bu pozisyonda sınıflandırılmıştır. (ki bunlar akümülatör veya pil ile gelmiş olsun olmasın).

o

o o

[15.10.2002-24907 R.G Madde 516 iptal]

91.09-  DİĞER SAAT MAKİNALARI (TAMAMLANMIŞ VEYA BİRLEŞTİRİLIMİŞ) (CEP VE KOL SAATLERİ HARİÇ).

 - Elektrikle çalışanlar:

9109.11 -- Çalar saatlere ait olanlar

9109.19 -- Diğerleri

9109.90 - Diğerleri

Bu pozisyon "saat makinası" tabiri dışında kalan ve montajı bitmiş yani çalışmaya hazır vaziyette bulunan çıplak haldeki bütün saat makinalarını (kadran ve ibreli olsun olmasın) içine almaktadır.

Bu pozisyonda yer alan saat makinaları başlıca 91.04 ila 91.07 pozisyonlarına dahil cihazlara mahsustur. Bununla beraber, bunlar diğer Fasıllardaki alet ve cihazlara (ölçü ve ayar aletleri, sayaçlar, infilak ettirici tertibat, vb.) mahsus olsalar dahi bu pozisyonda kalır.

Aşağıda yazılı olanlar bu pozisyon haricindedir:

(a) Zemberekle, ağırlık veya sair suretle çalışan eşapmansız veya eşapmanla techiz edilmeye elverişli bulunmayan motorlar (örneğin, çalgılı kutuları, gramofonları vb. yı çalıştırmaya mahsus (84.12 pozisyonu) ).

(b)    Bu Fasılın (3) no.lu notunda tarifi yapılan "saat makinası" tabirine dahil saat makinaları (91.08 pozisyonunun izahına bakınız).

Böylece bu pozisyonda yer alan saat makinaları meyanında, örneğin, regülatör unsur olarak bir zemberekle mücehhez rakkası bulunan ve fakat tabla (platin) ile en yüksek köprü arasındaki açıklığı (platin ve en yüksek köprünün kalınlıkları dahil) 12 mm yi aşan kalınlıkta veya en, uzunluk ve çapı 50 mm yi aşan türden olan saat makinaları; rakkaslı saat makinaları; regülatörü bulunsun veya bulunmasın her türlü elektrikli saat makinaları (tali saat makinaları, senkronlu saat makinaları) sayılabilir.

Bölüm XVIII

91.09/11

Tali saat makinalarıyla senkronlu saat makinalarının bu pozisyonda yer alabilmeleri için, senkronlu motordan veya elektrikli mıknatıstan başka saat çarklarını yani orta çarktan, yan çarktan, saniye çarkından, dakika çarkından, avara çarkından, akrep çarkından, vb. dan oluşmuş bir çark tertibatını da ihtiva etmesi lazımdır. Ayrı olarak gelen elektrikli mıknatıslar ve senkronlu motorlar (motor ana milinin muayyen bir hızla dönmesini temine mahsus redüktör dişlisi ile donanmış olsun olmasın) kendi rejimlerine tabi olur.

Bu pozisyona dahil saat makinaları parlatma işlemine tabi tutulmuş veya tutulmamış halde olabileceği gibi, nikel veya radyum kaplı, altın veya gümüş yaldızlı, vernikli, vb. olabilir.

91.10-  TAMAMLANMIŞ SAAT MAKİNALARI (BİRLEŞTİRİLMEMİŞ VEYA KISMEN BİRLEŞTİRİLMİŞ) (ŞABLONLAR); TAMAMLANMAMIŞ SAAT MAKİNALARI (BİRLEŞTİRİLMİŞ); SAAT MAKİNALARININ TASLAKLARI.

 - Cep veya kol saatlerine ait olanlar:

9110.11 -- Tamamlanmış makinalar (birleştirilmemiş veya kısmen birleştirilmiş)(şablonlar)

9110.12 -- Tamamlanmamış makinalar (birleştirilmiş)

9110.19 -- Taslaklar

9110.90 - Diğerleri

Makina seti (şablon), birleştirilmemiş veya kısmen birleştirilmiş saat makinalarının parçalarının tamamlanmış bir seti demektir (bu şekilde pazarlanmış). Mekanik gösterge makinasında olduğu gibi, kadran ve kolları olsun olmasın.

Tamamlanmamış mekanik saat makinası, yerleştirilmiş fakat kadran, kollar veya döndürme millerinden örneğin saat maşası veya engelleyici saat köprüsü başka belirli,parçaları eksik olan makina demektir.

Tamamlanmamış tam elektronik saat makinası, yerleştirilmiş fakat pillerden başka bazı parçaları (örneğin gösterge, elektronik devre ve bölümlerinin parçaları) eksik olan makinalar demektir.

Mekanik göstergeli tamamlanmamış elektronik saat makinası, yerleştirilmiş fakat kadran, kollar, kurma mili veya pilden başka belirli parçaları olmayan (örneğin elektrik devresi ve onun parçaları, motor) eksik bir makina demektir.

Düzgün olmayan taslak halinde saat makinası, kaplamayı (ve herhangi ek kaplamaları) saat köprüleri, çarklar, minitörü tertibatı, kurgu ve ayar tertibatı ve otomatik ayar aleti, takvim mekanizması, kronograflar, alarm vb. gibi ek mekanizmaları olan fakat eşapmanlar, ayar çarkı ve zemberek yada diğer düzenleyici aletler, ana yay, kadran veya kolları olmayan saat makinalarının birleştirilmemiş parçaları demektir (çark tertibatı olsun olmasın).

91.11-  91.01 VE 91.02 POZİSYONLARINDAKİ SAATLERİN ZARFLARI VE BUNLARIN AKSAM VE PARÇALARI.

9111.10 - Kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden zarflar

9111.20 - Adi metallerden zarflar (altın veya gümüşle kaplanmış olsun olmasın)

9111.80 - Diğer zarflar

Bölüm XVIII

91.11

9111.90 - Aksam ve parçalar

Bu pozisyon aşağıda yazılı olanları içine almaktadır:

(A) 91.01 veya 91.02 Pozisyonundaki saatlerin (cep saatleri, kol saatleri, kronograflar, vb.) makinasız olarak gelen zarfları (camlı veya camsız).

(B) Bu zarfların aksamı. Örneğin;

(1)   Yüzükler. Bunlar, ön ve arka kapak veya çerçevelerinin takıldığı kasnak olup, kapak ve çerçevelerin tesbitine mahsus menteşeler ile donanmış olabilmektedir.

(2)   Pandanlar. Bunlar, zarf gövdelerine kaynakla tesbit edilmiş saat sapları olup buşonla donanmış bulunmakta ve ayrıca cep saatlerine ait olanları bir köstek halkasını ihtiva etmektedir.

(3)   Küvetler. Bunlar, saat makinasını muhafaza eden kapaklar olup halen alelade saatlerle düz saatlerde kullanılmaktadır.

(4)   Cam çerçeveleri. Bunlar, saatin camını yüzük kısmına tesbit etmeye mahsus çerçevelerdir.

(5)   Alt kapaklar. Bunlar, saatin arka tarafını örten kapaklardır. Mutad cep ve kol saatlerinde yanlız alt kapaklar bulunmakta, avcı saatlerinde ise camı muhafaza için önde de bir kapak bulunmaktadır.

Kol saati zarflarında pandan ve köstek halkası bulunmamakta, bunların yerine saat bilezik veya kayışının geçirileceği köprüler bulunmaktadır. Birkaç parçadan oluşan bu köprülerin baret denilen sustaları sabit veya yaylı olmaktadır. Bazı kadın saatlerinde kayış veya bilezik yerine kordon kullanılmakta ve bu takdirde zarfın üzerinde köprü tertibatı yerine tırnak tertibatı bulunmakta ve  kordonun uçları bu tırnaklara geçirilmektedir.

Kol saati zarfları ekseriya iki parçadan oluşmuştur. Yüzük denilen kasnak ile alt kapak tek parça olarak bir parçayı ve cam çerçevesi de ikinci parçayı teşkil etmektedir. Bazan cam çerçevesi ile alt kapak iç kapağın bir kısmını ihtiva etmekte ve bazan da cam çerçevesi ile yüzük tek parça halinde bulunmaktadır. Yüksek finisaj, işlemine tabi saatlerde saat makinası öncelikle koruyucu bir kapak içine alınmaktadır.

Bu pozisyonda yer alan saat zarf ve aksamı herhangi bir maddeden mamul olabilmekle beraber, başlıca adi metallerden (örneğin, adi veya özel çelikten, nikel, vb.dan cilalı, krome, altın veya gümüş yaldızlı, kıymetli metallerle kaplamalı) veya kıymetli madenlerden yahut kıymetli madenlerle kaplamalı metallerden ve bazan da plastikten, fil dişinden, akikten, sedef veya bağadan imal olunmaktadır. Bunlar, aynı zamanda süslenmiş (nakışlı, kabartmalı akik veya kıymetli taşlar, tabi sentetik veya kültür yoluyla elde edilen taşlarla süslenmiş vb.) de olabilmektedir. Bu pozisyona dahil zarf ve aksamının taslak halinde olanları da keza burada yer alır.

Aşağıda yazılı olanlar bu pozisyon haricindedir:

(a)    Saat için koruyucu muhafazalar ve saat camları (bunlar kendi uygun pozisyonlarında değerlendirilir.

(b)    XV. Bölümün (2) nolu Notunda tarifi yapıldığı üzere adi metallerden mamul genel kullanıma elverişli aksam (saat yayları dahil) (Bölüm XV) ile, suni plastik maddelerden benzeri eşya (genel olarak Fasıl 39 ).

(c)    Saatçi cihazlarına ait zarf ve kabineler (91.12 pozisyonu) bunların aksam ve parçaları.

Bölüm XVIII

91.12/13

91.12-  MASA VE DUVAR SAATLERİNİN ZARFLARI VE BU FASILDAKİ EŞYAYA AİT BENZERİ ZARFLAR VE BUNLARIN AKSAM VE PARÇALARI.

9112.20 – Zarflar [15.10.2002-24907 R.G Madde 517]

9112.90 - Aksam ve parçalar

Bu pozisyon, masa ve duvar saatlerinin zarfları, bunlara benzer tipte olmak kaydıyla bu Fasıldaki diğer eşyaya ait zarflar yanında çalar saatler, denizci kronometreleri, motorlu nakil vasıtalarına mahsus saatler, bekçi kontrol saatleri, dakika ve saniyeli zaman sayaçları, vb. mahsus zarf ve kabineleri içine almaktadır. Bu zarf ve kabineler camlı veya camsız olabileceği gibi, tamamlanmış veya tamamlanmamış halde de olabilir. Bununla beraber, bu Fasıldaki saatçi eşyasının mutad zarf ve kabinelerinden olmayıp, daha ziyade fenni cihazlara, elektrik sayaçlarına, vb. mahsus türden bulunan zarf ve muhafazalar(bu Fasıla dahil fenni kronometrelerin, kaydedici saatlerin, saat ayarlanışına göre harekete geçen enterrüptörler, değiştiriciler, vb.nın zarf ve muhafazaları bazan bu kabildendir) bu pozisyon haricinde kalmakta ve dolayısıyla kendi rejimlerine tabi olmaktadır.

Bu pozisyonda yer alan zarf ve kabineler çeşitli şekiller arzetmekte olup, genellikle adi metallerden (çelik, nikel, vb., parlatılmış gümüş yaldızlı, veya krom kaplamalı) kıymetli metallerden, kıymetli metallerle kaplamalı metallerden, ağaçtan, plastikten, deri ve köseleden, bağadan, sedeften, mermerden, su mermerinden, seramik maddelerden, damarlı akik, akik veya fil dişinden imal edilmektedir. Bunlar oyma veya nakışlı yahut inci, kıymetli taşlar, tabi, sentetik veya kültür yoluyla elde edilen taşlar ile süslenmiş veya motifler, heykelcikler, hayvan motifleri, vb. ile donanmış olabilir.

Bu pozisyon zarf ve kabine aksamını, örneğin, cam için çerçeveleri, gövdeleri (çatkılar), kaideleri, sehpaları, ayakları ve bunların taslaklarını da içine almaktadır.

Aşağıda yazılı olanlar bu pozisyon haricindedir:

(a) Ayrı olarak ithal edilen ve genellikle camdan mamul bulunan koruyucu muhafazalar (70.20 pozisyonu).

(b) XV. bölümün (2) numaralı notunda tarifi yapıldığı üzere adî madenlerden mamul özel kullanıma elverişli aksam (zarf ve kabinelere ait yaylar dahil)(Bölüm XV) ile, plastikten benzeri eşya (Fasıl 39)

(c) Cep ve kol saatlerine mahsus zarflar (91.11 Pozisyonu)

91.13-  SAAT KAYIŞLARI VE BUNLARIN AKSAM VE PARÇALARI.

9113.10 – Kıymetli metallerden veya kıymetli metallerle kaplama metallerden olanlar

9113.20 - Adi metallerden olanlar (altın veya gümüşle kaplanmış olsun olmasın)

9113.90 - Diğerleri

Bu pozisyon, tüm saat kayışlarını, saat bağlarını, saat bileziklerini, saatleri bileğe bağlamak için tüm araçları içerir.

Saat kayışları, saat bağları ve saat bilezikleri herhangi bir maddeden olabilir, Örneğin; adi metalden, kıymetli metallerden, deriden, plastikten veya dokumaya elverişli maddelerden. Bunlar, ayrıca sınıflandırılmalarını etkilemeyecek derecede açıkça dekorlanmış olabilirler.

Bölüm XVIII

91.13/14

Bu başlık aynı zamanda herhangi bir maddeden saat kayışlarını, saat bağlarını, saat bileziklerini, bunlar gibi ayırt edilebilirleri içerir.

Aşağıdakiler bu pozisyon haricindedir:

(a)    Kendi uygun pozisyonlarında sınıflandırılabilen diğer bağlayıcı araçlar (boyun zincirleri, sarkaç bağları, saat zincirleri, halkalar, broşlar,vb.)

(b)    Değerli metallerden veya değerli metallerle kaplanmış metallerden (71.15 Pozisyonu) yada temel madenden (83.08 pozisyonu) tokalar ve kayış tokaları.

(c)    Saat kayışları, saat bağları, saat bilezikleri, saatleri ile birlikte fakat bağlanmamış şekilde (91.01 veya 91.02 pozisyonları)

91.14-  DİĞER SAAT AKSAMI.

9114.10 - Yaylar (zemberekler dahil)

9114.20 - Taşlar

9114.30 - Kadranlar

9114.40 - Platin ve köprüler

9114.90 - Diğerleri

Bu pozisyon tüm saat ve saat parçalarını içine alabilir (aşağıdakiler dışında):

(a) Fasılın l no.lu Notunda hariç bırakılan parçalar:

(1)    Saat camları ve saat için ağırlıklar, rulman bilyaları saat zincirleri ve bilyalı rulmanlar (örneğin, kendi kendine kurulan saatler).

(2)    XV. Bölümün 2 nolu notunda tanımlanan genel kullanımlara mahsus, örneğin vidalar (saat köprüsü, tepe, kadranlar, maddal, klik, gösterge diski veya iki kısım eklenen parça, kurma aleti vb.) vidalı miller, saat zincirleri, saat kadranları için rakamlar, adi metallerden (XV. Bölüm) veya plastikten benzer eşyalar (39.Fası1) veya kıymetli metallerden yada kıymetli metallerle kaplanmış metallerden (genellikle 71.15 pozisyonu).

Yukarıda yazılı istisnalar kendi rejimlerine tabidir. Bununla beraber saat zemberek ve yayları (ana zemberekler, rakkas yayları vb.) bu pozisyonda kalmaktadır.

(b) Özellikle bu Fasılın diğer pozisyonlarında belirtilen parçalar (örneğin; 91.08 veya 91.09 pozisyonları tam yada birleştirilmiş makinalar, makina setleri tamamlanmamış saat veya saat makinaları, 91.10 pozisyonun birleştirilmiş veya taslak saat yada saat makinaları, 91.11 veya 91.12 pozisyonlarının zarfları ve 91.13 pozisyonunun saat kayışları, saat bağları ve saat bilezikleri.)

Yukarıda (a) ve (b) paragrafında bahsedilen  istisnalar hariç olmak üzere, hem saat aksamı ve hem de diğer eşyada, örneğin oyuncaklarda, sayaçlarda, ölçü ve ayar alet ve cihazlarında kullanılmaya elverişli aksam (zemberekler, çarklar, taşlar, ibreler, vb.) bu pozisyonda yer alır (bu Fasılın 4 no.lu Notuna bakınız). Bununla beraber, tipik olarak saatçiliğe ait aksamdan bulunmayan türden olan parçalar (örneğin, devamı kaydeden saatlerin ve puantaj saatlerinin tabedici ve toplayıcı tertibatı ile 91.06 ve 91.07 pozisyonlarındaki cihazlarda kullanılan bazı aksam) bu pozisyona dahil değildir.

Bölüm XVIII

91.l4

Taslak halinde bulunan saat aksamı prensip itibariyle imali bitirilmiş haldeki saat aksamının rejimine tabi olur. Bununla beraber, henüz saat aksamı olduğu anlaşılabilecek, şekilde bulunmayan parçalar (tornadan çıktığı gibi olan veya kabaca şekil verilmiş bulunan ve üzerinde henüz delikleri açılmamış, oyulmamış, vb. suretle bir işçiliğe tabi tutulmamış bulunan saat makinası tabla ve köprüleri gibi) bu pozisyon haricinde kalmakta ve dolayısıyla mamul bulunduğu maddeye göre kendi pozisyonunda yer almaktadır.

Bu pozisyonda yer alan aksam parlatılmış veya parlatılmamış, nikel veya radyum kaplı, altın veya gümüş yaldızlı, vernikli, vb. olabileceği gibi, üzerleri taşlarla süslenmiş halde de olabilir.

Yukarıda yazılı şartlar nazara alınmak kaydıyla, bu pozisyonda yer alan saat aksamı meyanında aşağıdakiler sayılabilir:

(A) SAAT MAKİNASI VE AKSAMI

(Sistemin karışıklığını dikkate almadan)

Aşağıdakiler bu pozisyona dahildir:

(1)  Çatkı: Tabla ve ek tablalar ile köprülerden (tulumba köprüsü, orta çark köprüsü, yan çark köprüsü, avare çarkı köprüsü, saniye çarkı köprüsü, balans baskısı, eşapman köprüsü, çekme baskısı, vb.) oluşmuştur.

(2)  Hareket ettirici mekanizma parçaları: Tulumba zembereği, tulumba tamburası, tambura kapağı, tulumba direği ve direk çarkı, mandalı ve mandal yayı.

(3)  Çarklar: Orta çark ve dişlisi, yan çark ve dişlisi, saniye çarkı ve dişlisi, ara çarklar.

(4)  Minütrı tertibatı aksamı: Şose, avara çarkı ve dişlisi, akrep çarkı.

(5)  Eşapman tertibatı aksamı: (Maşalı eşapmanlar, silindirli eşapmanlar, tırnaklı eşapmanlar vb.). Eşapman çark ve dişlisi (çelik çark), maşa ve maşa direği, plato, maşa ve plato taşları, eşapman kovası.

(6)  Regülatör tertibatı aksamı: Balans, balans aksamı, rakkas yayı veya spiral (düz, dirsekli veya "Breguet" silindir biçimi), piton, spiral boncuğu, raket (ayar ibresi), raket anahtarı, kapak taşı, raket yayı, kapak taşı plakası ve anti-şok tertibatı için hususi aksam.

(7)  Kurgu ve ayak tertibatı aksamı: Kuron yani kurma tepesi, kurma direği ve çarkı, makara çarkı, ara çarkı, roşe, kurma çarkı göbeği, baskül ve baskül yayı, ayar mili ve ayar mili yayı.

(8)  Elektronik makina parçaları: örneğin, izole eden ana taşıyıcı baskılı kondektörler ve diğer farklı biçimde parçalar, olmazsa entegre edilmiş devre ile birlikte baskı yoluyla, saatleri birleştirmeye mahsus devreler (örn; bobinler, kapasitörler, rezistörler, fosforlar ve transistörler).

(9)  "Porteşapmanlar", tablo ve köprüler ile eşapmandan, zemberek ile mücehhez rakkastan ve ayar ibresinden yani raketli tertibatından (çarkları olsun olmasın) müteşekkildir. Bunlar ister monte edilmemiş halde olsun, ister monte edilmiş halde yani ayarlanmış eşapmanı ile birlikte işler halde bulunsun bu pozisyonda kalır.

Monte edilmiş haldeki porteşapmanlar genellikle saat makinalı cihazlara (kayıtedici cihazlar, saat ayarına göre çalışan enterrüptörler, vb.) ve bazanda masa ve duvar saatlerine veya çalar saatlere tesbit edilmek şartıyla hazırlanmaktadır.

(B) SAAT VE ÇALAR SAAT MAKİNASI AKSAMI

Bu tür saat makinalarına ait aksamın çoğu prensip itibarıyla cep ve kol saatlerine mahsus makinaların aksamına benzemekte ve fakat onlardan daha büyük bulunmaktadır.

Bölüm XVIII

91.14

Bu tür saat makinalarına has türden olan aksam yanında da, ağırlık tamburaları, rakkaslar, kompansatör rakkaslar (cıvalı, çelik-nikel alaşımlı, vb.), furşetler, rakkas kolları ve bu kollara mahsus çarklar, eşapmanlar (tepkili eşapmanlar, "karşılama tertibatlı eşapmanlar, röpolu veya Graham tipi eşapmanlar, vb.), müstakil kurgu anahtarları ve çalar saatlerle masa saatleri için  sabit kurgu anahtarları ve ayar düğmeleri anılabilir.

(C) SAATLERE AİT ÇALAR TERTİBAT AKSAMI

(1)  Çalar saatlere mahsus çalar tertibatı aksamı, örneğin; mahmuz, kertikli plato, denklanşman çarkı, eşapman çarkı, indeks aksı, maşa, zil tokmağı, vb.

(2)  Masa ve duvar saatleriyle bina saatlerine mahsus çalar tertibatı aksamı, örneğin; tulumba ve tulumba çarkı, büyük çark ve diğer çarklar, volan, tetikler, lövyeler, dişli miller, zil tokmakları, durdurma kolu, volan çarkı, zil, gong, kampana vb.

(D) TAŞLAR

Bu pozisyona sadece saat makinası aksamı olarak işlenmiş halde olan yani tornalanmış, kesilmiş, parlatılmış, delinmiş, oyulmuş vb. suretle işlenmiş veya monte edilmiş (yani bir yuvaya veya bir vidaya tesbit olunmuş) halde bulunan taşlar dahildir. İşlenmemiş veya kabaca biçilmiş olanlar bu pozisyon haricinde kalır (Fasıl 71). Saat makinası aksamından olan taşlar genellikle çok küçük olup, puturları 2 milimetreyi ve kalınlıkları da 0.5 milimetreyi nadiren geçmektedir.

Saatçilikte kullanılan başlıca taşlar yakut "rubi", gök yahut "safir" ve Süleyman Taşından "grena" (tabi veya sentetik) ve bazanda elmastandır. Ucuz saatlerde bu tür taşlar yerine cam veya madeni kapsüller kullanılmaktadır.

Saat makinası taşları, üzerinde bulundukları müteharrik parçanın ismi ile anılır (orta çark taşı, yan çark taşı, saniye çarkı taşı, eşapman çarkı taşı, saat maşası taşı, balans taşı vb.). Silindir şeklindeki millerin yatakları ise, delinmiş bir taş ile delinmemiş bir taştan müteşekkildir.

Maşalı eşapmanı ihtiva eden saatçi cihazlarında yatak vazifesi gören yuvarlak taşlardan başka, genellikle üç hususi taş daha vardır. Bunlar, saat maşasının iki ucuna tesbit olunan şivli olarak kesilmiş iki taş ile maşanın plato mili olarak kullanılan ve yatak kısmı genellikle yarım daire veya üçgen şeklinde olan taş milden ibaret bulunmaktadır.

Taşlar yerlerine kakmak sureti ile veya yuvasına oturtma sureti ile veya daha ziyade tazyik etme sureti ile yerleştirilir.

(E) KADRANLAR

Kadranlar, saat, dakika ve saniyeleri gösteren rakamları ve bölmeleri ihtiva etmekte olup, düz veya bombelidir. Bunlar ekseriya altın veya gümüş yaldızlı, boyalı, oksidli veya sair suretle kaplanmış pirinçten; emaye bakırdan; altın veya gümüşten; bazanda kağıttan, camdan, seramikten veya plastik maddelerden imal olunmaktadır. Kadranların üzerindeki rakamlar ve işaretler çeşitli usullerle (çıkarma, tabetme, ıstampalama, aplikasyon, vb. tesbit olunur. Bazıları parlak sembol ve rakamlı olabilir. Kadranlar, plakasına (veya ek bir plaka-ki buna diol plate denilir.) iğne, vida veya dışında metal bir halka ile tutturulmuştur.

Bölüm XVIII

91.14

(F) İBRELER

İbreler saatleri, dakikaları ve saniyeleri gösteren kollardır. Kronografların hususi ibreleri (kronograf ibresi, sayaç ibresi,ratrapan ibresi) ile çalar, vb. saatlerin çalar tertibatına bağlı ibreler de bu pozisyona dahildir. Düz veya kavisli bir şekilde olabilen ibreler çelikten, pirinç veya bakırdan imal edilmekte ve ekseriya cilalı, oksitli, nikelajlı, krome, altın veya gümüş yaldızlı veya lakeli olmaktadır. Bazan altından ve hatta kemikten de yapılmaktadır. Işıklı ibrelerin ortaları oyuk olup, içleri esasını radyoaktif tuzlar (radyo-toryum, vb.) teşkil eden tertiplerle doldurulmuş bulunmaktadır.

İbreler, tesbit olundukları kadranın tipine uyacak şekilde çok çeşitli şekillerde olabilmektedir.